Monday, August 12, 2013

Хурим - Guestbook

Хуримаараа ямар нэгэн сонирхолтой зүйл хийнэ гэж байсан даа. Түүнийгээ хийсэн шүү. "Guestbook" буюу зочдын сэтгэгдэлээ бичих дэвтэр. Хайрт "Pinterest" -ээс харсанаар бол гадныхан ихэвчлэн мод зураад, зочид нь модны мөчир дээр нь нэрээ бичих, хурууны хээ үлдээх, зургаа наах гэх мэтээр хийдэг юм байна. Түүнээс гадна хуримын зурагны эргэн тойронд сэтгэгдэл бичээд дараа нь жаазлаад хананд өлгөх гэх мэт санаа ч гэсэн түгээмэл юм. Өөр өвөрмөц санаанууд гэх юм бол; жижиг чулуун дээр бичээд шилэнд хийж хадгалах, дэлхийн бөмбөрцөг дээр бичих, дарсны үйсэн бөглөөн дээр бичих, пазл дээр бичих, шууд гардаг зураг авхуулаад үг бичиж албоманд хийх, тавган дээр бичих, модон самбар гэх мэт ямар нэгэн модон эдлэл дээр бичих гэх мэт зөндөө олон санаа байгаа. Надад Полорайдтэй санаа, пазл хийх санаа 2 хамгийн их таалагдсан боловч боломж нөхцөл нь таараагүй тул өөр арга олсон. Бид хоёр хуримаас өмнө бөөн юм болж байгальд гарч зураг авхуулсан даа... түүнийхээ хэргийг гаргаж зургийн цомог маягийн юм хийгээд хуриман дээрээ найзуудаараа үг бичүүлж авсан. Тун хөөрхөн болсон байна гээд хүмүүс магтаад байна лээ тэхээр сайхан л санаа байсан байгааз ккк.
 








 
 
 
Манайх нэг иймэрхүү болсон доо. Зургаа наагаагүй, шууд ном маягаар хэвлэчихсэн.
 
Ширээ хуваарилалтын ийм самбар бас хийсэн. Хүмүүс ширээгээ хайгаад бужигнаад байхгүй амар юм байна лээ.

Friday, August 02, 2013

Бэр мөргөх ёс

Одоогийн бидний залуус ёс жаяг сайн мэдэх биш ямар, хуриман дээрээ ёс алдаж хадмын талд эвгүй байдалд орох вий гэж эмээж л байлаа. Манай гэрийхэн хурим найрын зан үйл гээд сүйд болоод байдаггүй. Харин говийн бүсгүй хангайн бэр болсон чинь хадмын тал маань нэлээд ёс жаягтай улс байна.

Хуримын өдрийн өглөө бэр буулгах гэж ирсэн хүмүүс нь бэлэг сэлт бэлдэж ирээд гэрт байгаа бүх хүмүүст гар цайлгах бэлэг өгдөг юм байна. Бэр авахаар хүргэн, хүргэний талын нэг ахмад хүн (нагац ах), бэргэн, ивээл жилтэй хүн гэх мэт хүмүүс ирдэг юм байна. Бэр авахаар ирэх хүмүүсийн бүрэлдэхүүн нь сондгой тоотой байх ба бэр болон бэртэй хамт явах мөн сондгой тоотой хүмүүсийг аваад тэгш тоотой болоод буцдаг гэнэ. Бэрийг авч явах цаг болоход ивээл жилтэй хүн, бэргэн хоёр нь бэрээ хоёр талаас нь сугадаад гардаг аж. Дээр үед бол бэр дургүй байгаа дүр үзүүлж явахгүй гэж орны толгойноос зууралддаг байжээ. Би ч одоо тэгэх нь хаашаа юм тэхдээ бас баярлаад инээгээд гүйгээд байх нь хаашаа юм, нэг тэр хоёрын дунд л айлын бэр болохоор мордлоо шд ккк. Бэрийг авчирсан хүмүүс хүргэний гэрт ирэхэд угтаж аваад сүү амсуулж, гэрт байгаа бүх хүмүүст золгуулдаг юм байна. Дараа нь бэрийн өмсөж ирсэн хувцасыг солиод хадмын тал иж бүрэн хувцас гутал өмсгөж өөрийн хүн болгож авдаг гэнэ. Хувцасаа сольсон дараагаа бэр анхны галаа асааж, цайгаа чанаад, Бурханд дээжийг нь тавьж, зул өргөөд Бурханд мөргөдөг юм байна. Дээр үед бол галд мөргөдөг байжээ. Орчин үеийн байранд ямар цахилгаан зууханд мөргөлтэй биш, цайны дээжээ өргөөд ёсыг гүйцэлдүүлэв.

Найрын орой "хөшиг татах ёс" гэж байдаг юм байна. Энэ нь хоёр талын аав хоёр хүүхдийнхээ орны урдуур унжсан хөшгийг татаж өгч, нэг ёсондоо эхнэр нөхөр болохыг нь хүлээн зөвшөөрч байгаа гэсэн үг гэж ойлгосон.

Найрын дараа хэд хоногоос эхлээд "бэр мөргөх ёс" гэж байдаг юм байна. Энэ нь шинэ бэр хадмын талын айлуудар айлчилж мөргөж ёслохыг хэлдэг юм байна. Эхний ээлжинд хадам аавындаа очоод, хадам аав ээж хоёртоо бэлэг барьж, Бурханд нь есөн удаа сунаж мөргөсөн. Айл болгонд очоод сунаж мөргөөд явах биш л байгаадаа гэж бодож байгаа ккк. Гэхдээ бэр мөргөх ёсны нэг гоё юм нь очсон айл болгон шинэ бэрд бэлэг өгдөг юм байна. Аав, ээж, ах нар нь мал зааж өгдөг гэнэ. Одоо ч би хэдэн малтай болцон байгаа шүү лол. Шинэ бэрдээ бас өвчүү чанаж өгдөг юм байна. Яг ямар учиртайг нь мэдээгүй гэхдээ л чанаж өгдөг ёстой юм гэсэн. Тэгээд өвчүүгээ бүгдийг нь ид гээд байсан. Харин шинэ бэр өвчүүгээ бүгдийг нь ганцаараа идэж болохгүй, нөхөртэйгээ хувааж идэх хэрэгтэйн гэнэ лээ шүү. Манай найз надад сануулж хэлээгүй бол ч би аягүй бол идэх ёстойм байх гээл бүгдийг нь идэж орхих байсан байх шүү ккк. За хэтруулж байнаа, арай ч нэг бүтэн өвчүү ганцаараа идэж чадахгүй байха.

Айлын эхнэр болсон чинь идээ цайныхаа дээжийг нөхөртөө аягалах, зул өргөх, орой болгон хоол хийх гээд ганц бие байхдаа анхаарч үзэж байгаагүй зүйлүүд гарч ирдэг юм байна. Одоо бид ёс заншилаа мэдэхгүй байгаа ч яваандаа нас яваад ирэхээр мэдэж байх нь зүйтэйм байна даа гэж бодсон. Одоо бол ахмадуудыгаа дагаад, тэднээсээ асууж мэдээд ёс үйлдээд байнаа. Гэвч тэд маань яваад өгсөний дараа хэнээсээ гэх билээ дээ. Тиймээс одооноос ёс заншилаа сайн сурч, мэдэж авнаа.

Thursday, August 01, 2013

Хурим сайхан боллоо


Зээ бидэн хоёр "Тийн ялгуусан" хэмээх усан могой жилийн зуны адаг сарын 20-ны билэгт сайн өдөр гэр бүл болж, хурим найраа хийн Монголын сайхан өрх бүлийн тоог нэгээр нэмлээ.

Хурим сайхан болсон. Мэдээж санаа зовоосон жижиг сажиг асуудлууд зөндөө гарч ирдэг юм билээ. Гэхдээ хамгийн гол нь бүх юм сайхан болно гэдэгт итгээд өөрийгөө тайвшруулж, эл өдрийн үйл явдлаас таашаал авахаа бодох хэрэгтэй юм билээ. Бид хоёр их сэтгэл хөөрөлтэй, аз жаргалтай, баяр баясалтай байсан юм шиг байгаан. Сүүлд нь гэрийнхэн та хоёр инээгээд л байсан, инээсээр байгаад нүүрэнд нь инээмсэглэлийн үрчлээ суучихсан байсан гэж коммент хэлж байна лээ. Би бол шууд таашаал авахаа л бодсон ккк. Энэ олон хүн бидний төлөө цуглаж, энэ бүх үйл явдал бид хоёрын эргэн тойронд болж байна гэж бодохоор л гоё санагдаад өөрийн эрхгүй инээгээд байсан кк.

Тэр өдөр манайхан бараг 04 гэж унтаад 05 гэж боссон байх шүү. Аав, ээж хоёр бэлтгэл хангаад лав нойргүй хоносон байхаа. Өглөө нь хадмын талынхан бэр буулгах гэж ирээд, цай идээ будаа болоод, дараа нь бэлэг сэлтээ өгөөд бэрээ аваад гардаг юм байна. Нөхөр бид хоёрын амьдрах гэрт очиход хүмүүс цуглачихсан найрлаж байсан.


Үс засалт, нүүр будалт
Шинэ гэртээ цахилгаан зуух асааж цайгаа чанаж, Бурхандаа мөргөсөн дараа шууд үс гэзэг, нүүр нүдний ажилдаа орсон. Их л эрт эхэллээ гэж бодсон хэр нь амжихгүйгээ дөхөж байна лээ шүү. Хамгийн түрүүнд бэр, бэргэнээсээ эхэлж янзлах ёстойм байна лээ. Манай бэргэн хамгийн сүүлд үлдээд арайтай л хуримнаас хоцорчихоогүй.

Бэргэн (эсвэл орчин үеийнхээр bridesmaid) хуриманд их чухал үүрэг рольтой хүмүүс байдаг юм байна. Хуримын ёслолын турш хоёр талын бэргэн сүйт бүсгүй, сүйт залуу хоёрыг дагаж явж, туслаж, мөн гэрлэлтийн гэрч болдог юм байна. Хуримын ордны үйл ажиллагаа их таалагдсан. Хүмүүс нь найрсаг, юу хийх, яах ёстойг бүгдийг нь хэлээд өгчихдөг юм билээ. Гэрлэх ёслолыг нэг эмэгтэй удирдаж явуулсан. Тэр хүний дуу хоолой уянгалаг намуухан, Боролдойн цагийн үлгэр уншиж байгаа юм шиг санагдаад инээд хүрээд байсан кк.
 
Хүлээлгийн өрөөнд
Гэрлэх ёслол эхлэхийн өмнөхөн хүлээлгийн өрөөнд сууж байхад их догдолдог юм билээ. Хувцас, үс, нүүр ямар байгаа бол гээл... Хамгийн гол нь өөртөө таалагдсан даашинз, үс засалт болон нүүр будалт хийлгэсэн байхад өөртөө итгэлтэй бөгөөд чин сэтгэлээсээ инээвэл би гоё харагдана гэж бодоод л инээгээд байх хэрэгтэй. Гэрлэх ёслол эхлэхэд догдолж уйлах байх гэж бодсон чинь харин гайгүй шүү.  Уйлаагүй.  Ээж намайг инээгээд л байсан гэж хэлсэн. Сүүлд хуримын бичлэгээ үзэхэд инээж байсан нь гоё харагдаж байна лээ.
Гэрлэх ёслолын ордны шатаар дээшээ алхаж байхад дуусахгүй юм шиг санагдаад алхаад л байсан, алхаад л байсан хэхэхэ. Хормойгоо сайн дээш нь өргөөд, цэх хараад, инээмсэглээд алхаарай гэж зааварлаж хэлсэн юм. Тэгээд заасан дагуу алхаад байсан. Миний алхсан хамгийн урт шат тэр байсан байхаа кк. Уг нь харахад хэдхэн л шат байсан даа гэж мэж бодсон.  Ёслолын өргөө нь аймаар халуун байсан тул нүүрээ сэвмээр, үсээ янзалмаар байсан ч гүрийсэн л дээ кк. Нээрээ тэр тулганд бэлэгдлийн гал асаах ёслол дээр урт хумстай байвал шатахаар юм билээ. Ер нь тэгээд бэр урт хумстай байсанаас цэвэрхэн маникюртэй богино хумстай байсан нь гоё харагдах байхаа.
Гэрлэх ёслолын ордноос гараад Сүхбаатарын талбай орсон. Аймаар халуун, нартай өдөр байсан. Чингисийн хөшөө засвартай байсан болохоор хөшөөнд цэцэг өргөж зураг авхуулж чадаагүй. Харин оронд нь Сүх жанжины хөшөөтэй зургаа авхуулсан даа кк. Талбай дээр явж байхад хажуугаар явж байгаа хүмүүс баяр хүргээд, гоё харагдаж байна, аз жаргал хүсье энэ тэр гэж хэлэхээр гоё санагддаг юм билээ. Өмнө нь хуримтай тааралдаад бэрийг нь хардаг байсан болохоор хүмүүс бас намайг харж байгаадаа гэж бодогдоод байдаг юм билээ кк.

Хуримын цуваа
Манай хуримын цуваа гурван ижилхэн тас хар өнгийн жижиг машинаар толгойлуулсан их гоё цуваа болсон. Ер нь хуримын цуваа жижиг машинаар толгойлуулсан байвал гоё харагдах юм байна лээ шүү. Хэрэв өнгөрсөн сарын 27-ны өдөр тийм гурван машинтай хуримтай таарсан бол тэр чинь миний хурим байсан шүү эдр кк. Талбайгаас хөдлөөд Гандан хийд орсон. Оройны хүлээн авалтаас өмнө их ядрахгүйн тулд маршрутаа богинохон зохиосон. Үдээс хойшдоо дахин үсээ янзлуулж, будгаа сэргээх цаг гаргах хэрэгтэй. Өглөө гэртээ дуудаж үс, нүүрээ янзлуулсан хүмүүстэйгээ үдээс хойш бас дахиж янзлахаар тохирчих нь амар юм билээ. Миний нүүр будалтыг хийсэн хүн ёстой сайн байсан. Сонирхож байгаа сүйт бүсгүй байвал жичдээ холбогдож нэр, утсыг нь авч болно шү ;)
Оройны хүлээн авалтан дээрээ өглөөний ёслолоос илүү догдолсон. Яагаад гэхээр өглөө 40-50 хүн ирж оролцсон бол орой 200 гаран хүн, тэгээд ангийнхан, найз нөхөд, хамт ажиллагсад ирнэ. Дээрээс нь нөхрийн талынхан, ангийнхан нь, найзууд нь ямар хүнтэй сууж байгааг нь сонжиж харна гэх мэт олны нүд шууд чам дээр тусна гэж бодохоор л аймаар их догдолдог юм билээ. Хуримын ёслол ямар болох нь, гоё сайхан болох нь хөтлөгчөөс хамаарна гэсэн тул бид хоёр үүн дээр их анхаарсан. Манай хөтлөгч үнэхээр мундаг байсан. Манай хуримын дуу хуур, хөгжөөн, идээ ундаа таарсан маш сайхан хурим болсон гэж өөрөө дүгнээд байгаа.  Хүмүүс ч тэгж хэлээд байгаа.
 
Энийг тэгдэг байж, тэрийг тэгдэг байж гэж хэлэх юм гарсан л даа мэдээж. Жишээ нь эртхэн босоод ширээ ширээ хэсээд хүмүүсд ирсэнд нь баярласанаа хэлж, хундага тулгаж, зураг авхуулж байдаг байж гэж бодсон. Хуримын ёслолд нэг дуулаад, нэг суугаад, нэг бүжиглээд, нэг суугаад, ураг батжих, голомт бадраах, ууц хөндөх, бэлэг өгөх гэх мэт олон юм хийсээр байтал нэг мэдэхэд дуусах болчихсон байдаг юм байна. Өмнө нь хуримаа хийсэн найзууд юм идэж амждаггүй тул хоол идэхээ мартаваа гэж хэлээд байсаныг нь санан санан би лав хоол л идээд байсанаа санаж байна ккк. Хуримын бялуу задалж амссан дараагаа гоё амттай бялуу байна ширээндээ сууж байгаад иднэ гэж бодоод явж байсан боловч дундуур нь өөр юм гарч ирээд мартчихсан байна лээ. Одоо бялуунаасаа идэх байсийн гээд харамсаад байгаа.

Сүйт бүсгүйн цэцэг
Өөр нэг мартсан зүйл гэвэл сүйт бүсгүйн гарын цэцгээ шидэхээ мартсан байна лээ. 18-аас дээш насны ганц бие бүсгүйчүүдийг цуглуулж байгаад цэцгээ шиднэ гээд яг зарлах гээд тайз руу гарах гэтэл өөр хүмүүс гарчихсан дуулж байсан тул түүний дараа болоё гээд сууж байсан чинь тэр чигт нь мартсан байна лээ. Тэр их бужигнаан дунд юм их мартагддаг тул з/б-дээ юмуу хөтлөгчдөө ийм ийм юм хийнэ гээд бичээд өгчих хэрэгтэй байсан юм билээ. Манай найзууд болон нөхрийн найзууд дуу бэлдэж ирсэн боловч зарим нь дуулж амжаагүй гэсэн.
Миний ганц урам хугарсан зүйл бол зочид дутуу ирсэн явдал байлаа. Хуримаас 2-3 хоногийн өмнө урьсан зочдоосоо ирэх эсэхийг нь баталгаажуулж асуугаад, ресторандаа хүнийхээ тоог өгч мөнгөө төлдөг. Хүн илүү ирвэл хоол нэмээд тооцоогоо нэмж хийж болох ч хүн дутуу ирвэл зөрүүг нь буцааж олгодоггүй юм байна. 10-20 хүн ирээгүй тохиолдолд тэгээл хагас сая, сая төгрөгөөр шатна гэсэн үг л дээ. Ирэх эсэх нь эргэлзээтэй байгаа хүнийг тооноосоо хасаад тоогоо өгч болох ч яг ирнэ гэж хэлсэн хүнийг тооноосоо хасах муухай болохоор яг ирнэ гэж confirm хийсэн хүмүүстээ тулгаад тоогоо өгсөн болохоор хоол илүү гарч, жоохон зарлага болсон. Энэ асуудлыг яаж шийдэж болох байсан талаар зөндөө ярилцсаны эцэст ер нь л хүний хуриманд очно гэж хэлсэн хүн очих л хэрэгтэй юм байна гэдэг дээр санал нийлсэн. Хэрэв очиж чадахгүйд хүрвэл заавал хуримын эздэд очиж чадахгүй болсоноо мэдэгдэх  хэрэгтэй юм байна. Цаад хүмүүс чинь ширээ сандалаа түүний дагуу зохицуулна шүү дээ.
Хуримын бичлэг заавал хийлгэх хэрэгтэй. Дараа нь үзэхэд ёстой гоё юм билээ. Мэргэжлийн зурагчин, зураглаач хөлсөлвөл санаа зовохгүй амар л юм билээ. Зурагчин чинь сайн, мэдрэмжтэй зурагчин байж, яг эгзэгтэй, гоё гоё агшингуудыг буулгаж авсан байх шаардлагатай. Тэр хуриманд бүх хүн л аппараттай ирсэн, зөндөө хүмүүс л зураг авч байна байх. Тэхдээ аль болох хөлсөлсөн зурагчин руугаа юмуу гол зурагчин руугаа харж байх хэрэгтэй. Манай хувьд бичлэг маш гоё болсон. Харин зурагны хувьд яг гоё агшинг буулгаж авсан зураг ховор юм шиг санагдаад сэтгэл жаахан дундуур байгаа.  
Бүтэн сар бэлдсэн хуримын ажил дууссан чинь хийх юмгүй самгардаж эдр. Одоо юу хийх билээ гэж бодож эдр. Одоо хүүхэд л хийдэг байх даа ккк.



 


Friday, July 26, 2013

Маргааш хурим! Яанааааааа

Хуримын өдөр ингээд хаяанд хүрээд ирдэг юм байж. Сүүлийн 3 өдөр ёстой ухаан жолоогүй ажилтай байлаа.Юу ч гэж амжуулаад байгальд гараад зураг авхуулаад ирсээн. Гэхдээ тэгсэн эсэн биш шумууланд хазуулаад бондгор бондгор болчихсон. Эмийн сангуудаар шумуулын тос хайгаад нэгийг ч олж чадсангүй. Шумуулын тос гэдэг юм байдаггүй хэрэг үү, эмийн санд зардаггүй хэрэг үү гэдгийг ойлгоогүй. Монгол арга хэрэглэж тараг баахан түрхсэн. Гэсэн ч бондгор хэвээрээ л байгаа.

 
Энэ зурган дээр бид 2-н уран бүтээлийн нэг хэсэг явж байна кк. Өөр олон гоё зураг байгаа л даа. Зөвлөхөд, байгальд зураг авхуулах ажлаа хуримын дараа хийх ёстойм байна лээ шүү. Би золтой л даашинзаа сүйрүүлчихээгүй. Хуримаас өмнө зураг авхуулая гэдэг санаа хэнээс ч гарсан юм байгаан. Буруутгах хүн олдохгүй байхыг бодоход надаас л гарсан санаа юм байлүй :p Зурагчин нь тэг ингэ, инээ, үнс, тэвэр гээд бүх үйлдлийг хэлээд өгдөг юм билээ. Гэхдээ ийм зураг авалтын нэг доголдолтой тал нь жоохон хиймэл болдог юм билээ. Жинхэнэ сэтгэлээсээ инээсэн инээмсэглэл, дэггүйтэл, аальгүйтэл байгаагүй. Бидний хувьд гэхдээ хуримын өмнө болохоор өөр сөнөө зовох асуудал байгаад байсан болохоор relax байж чадаагүй байх. Би л лав даашинзаа муухай болгочих вий гэж санаа зовоод аятайхан байж чадаагүй. Энэ зураг авалтанд манай нэг дүү дагаж явсан юм. Дүүгийнхээ апаратанд дэггүйтэж авхуулсан зурагнууд бас хөөрхөн байна лээ. Мэргэжлийн зурагчны апаратанд болохоор өнгө, дүрслэл, зохиомж гэж тасарцан зураг гардаг юм билээ. Тэгэхээр мэргэжлийн зураг авалтандаа өөрийн нэг хүнээ дагуулж яваад дэггүй зураг авхуулах хэрэгтэйм билээ.
 
За зурагнаас гадна өдөр хоног дөхөөд ирэхээр мартсан санасан ажил зөндөө гарч ирдэг юм байна. Ядаж л маникюр, педикюр гэх мэт хэрэгтэй, хэрэггүй баахан ажил гарч ирсэн. Зураг авалтанд явах гэж хувцас, үсний засалт, нүүр будалтаа туршиж үзсэн. Ингэх нь нэг талаар санаа оноогоо турших, алдаа мадагаа олох гээд тустай л юм билээ.
 
За за өөр хийсэн ажлууд санаанд орж ирэхгүй байнаа яг одоо. Хуримын дараа тухтай бичнээ. Би бас нэтээс олсон гоё санаануудыг хэрэгжүүлэх гэж байгаа. Бүтэлтэй болвол хуваалцанаа.
 


Tuesday, July 23, 2013

Хуримын бэлтгэл -13 буюу Эрэгтэй хувцас


Эрэгтэй хувцсандаа нээх анхаарал хандуулахгүй, сүйт бүсгүйн даашинз л гээд гүйгээд байсан чинь яг цагаа тулсан чинь эрэгтэй хувцас олдохгүй сандрах гэжийн шд. Манай сүйт залуу интернэтээс цагаан эмжээртэй хар хослол олж харчихаад тийм хослол хайгаад байсан чинь нөгөөх нь УБ-д байдаггүй ээ.Тэгээд ч ер нь menswear зардаг дэлгүүр ч ховор юм байна. УБ-н томоохон гэсэн хэдэн дэлгүүр дуусгаад хослол олдохгүйн биш биздээ гэж айж байлаа.

Бас сүйт бүсгүйн гоо сайхан л гээд яваад байсанаас биш сүйт залууг бас бодолцох хэрэгтэй юм байна лээ. Эрэгтэй хүн чинь гоо сайханд орохоороо өнгө ороод явчихаж байгаам чинь кк.

Хуримын сар эхэлж байгаа нь илт мэдэгдэж байлээ шүү. Хуримын холбогдолтой дэлгүүр, газрууд пиг хүнтэй байдаг болж. Дуучид, хөтлөгч хийх хүмүүс ч бараг олдохгүй. Олдохоороо аймаар үнэтэй байсан. Манай сүйт залуу өөрөө гараад хөтөлдөг юм уу гэж байлээ кк. Гэснээс нээрээ бид хоёр одоо болтол хуримын бүжигээ давтаагүй байгаа. Надад бүжиг зааж өгнө гэчихээд л зав гарахгүй яваад байгаа. Магтсан хүүхэн хуриман дээрээ яана гэдэг билээ тэрэн шиг бүжгийн талбай дээр даашинзандаа орооцолдож унаж эдр балрах вий дээ. Бас тэр гутал нь аймаар өндөр өсгийтэй. Тэрэн дээрээс унавал би лав хөлөө хугалах байхаа, түй түй түй :p

Ингэхэд хийх ажил их байхад блог бичээд сууж байна гэвэл манай сүйт залуу уурлах байх даа...  Маргааш хуримын хувцасаа турших буюу байгальд гарч зураг авхуулна гээд төлөвлөчихсөн байгаа. Догдолж эхэлж байна шүү кк.

Хуримын бэлтгэл -12 буюу Гоо сайхан


Хуриман дээр хамгаас хөөрхөн, хамгийн үзэсгэлэнтэй, бүх хүмүүсийн нүд тусч байх ёстой хүн бол сүйт бүсгүй байх ёстой гэж байгаам шд. Манай сүйт бүсгүйн гоо сайхан алдагдаад байнаа. Ажил ихтэй өөрийгөө харах завгүй гүйсээр байтал аягүй бол хуримынхаа өглөө нүд нь гархилчихсан босч ирэх нь. За гэхдээ хичээнээ, би чаднаа эдр кк. Ер нь бол сарын өмнөөс гоо сайханд бага багаар цаг зарцуулж эхлэх хэрэгтэйм байна гэж ойлгосон. Нүүрний массаж болон бүтэн биеийн массаж, саун энэ тэрд орчиход зүгээр шиг санагдсан.


Хуримын үс засалт дээр их хайлт хийж байгаа. Урт үстэй болохоор сүлжсэн загвар байвал зүгээр болов уу гээд үсчинтэйгээ ярилцаад байгаа. Нээрээ хуримын өдрийн үс засалт болон нүүр будалтаа хийлгэхийн тулд үсчин, будагчинтай яриад гэрт чинь очоод хийгээд өгөхөөр тохирвол зүгээр юм билээ. Тэгээд ч сүйт бүсгүйгээс гадна эгч, дүү нар гээд өөр үсээ янзлуулах хүмүүс гэр дүүрэн байна байх.

 
Хумсны будалт их чухал шүү, гэтэл би яг мартах гэжийлээ. Хиймэл хумс хийвэл нээх урт байх шаардлагагүй гэсэн. Гал голомт асаах гээд шүдэнз зурсан чинь хумс нь шатчихсан гээд хүмүүс аймаар юм яриад байна лээ. Тиймээс өөрийн хумсаа аятайхан арчилж ургуулж байгаад будаад орвол зүгээр байх.
 

Сүйт бүсгүйн цэцэг болон сүйт залуугийн энгэрийн цэцгийг Жарденд захиалж болох юм билээ. Уг нь хуримын заалны чимэглэлийн багц дотор багтсан байдаг юм билээ. Гэхдээ би заалны чимэглэлээсээ хасуулчихсан юм. Чимэглэл гэснээс машин чимэглэх гэж бас нэг ажил байна. Уг нь хуримын ордны багц дотор машин чимэглэл орсон байдаг ч би бас тэрийг нь хасуулчихсан. Гадуур чимэглэл хийдэг газрууд 100'000 төгрөгөөр 4 машин янзтай гоё чимэглээд өгдөг гэсэн.
 

Monday, July 22, 2013

Хуримын бэлтгэл -11 буюу Зурагчин

За 5 өдөр үлдлээ. Өдөр хоног дөхөх тусам сандрал улам нэмэгдээд байна. Хичнээн бусад хүнд ажил даалгаж өглөө ч гэсэн эцсийн эцэст бүх юман дээр энэ ямар байна гэж асуух юм. Гэхдээ бас арга ч үгүй байх л даа, таалагдахгүй юм хийчих вий гэж санаа зовж байгаа байх. Ингээд л жижиг сажиг юманд хутгалдаж явсаар байтал юу ч амжихгүй байгаа юм шиг санагдаад эхлэх юм.
Хамгийн чухал ажил бөгөөд мөнгө харамгүй төсөвлөх ёстой ажил бол хуримын зураг гэнэ дээ. Ер нь бол зураг л дурсгал болж үлдэнэ шүү дээ.  Олон жилийн дараа эмээ, өвөө нь ингээд хуримлаж байлаа гээд үр ачдаа зураг үзүүлж, түүх яриад сууж байвал аштай юу даа. Би эхлээд нь мэргэжлийн зурагчин авна гэж төлөвлөөгүй байсан боловч сүүлдээ авахаар шийдэж хуримын зурагчингийн эрэлд гарав аа. ФБ дээр Сайнжаргал гээд хуримын зураг дагнаж авдаг хүн байдаг юм байна. Түүний авсан зургуудыг үзсэн, их гоё юм билээ. Байгаль дээр гарч уран сайхны зураг авдаг юм байна лээ. Миний хувьд жиргээний найзын санал болгосон “Dual Zet” студиар зургаа авхуулахаар болсон. Тэднийх байгаль дээр гарч зураг авах, студчид уран сайхны зураг авах, хуримын өдөр зураг авах, хуримын өдөр бичлэг хийх, том хэмжээгээр угааж жаазлаж өгөх, албомь бэлдэж өгөх гэх мэт цогц үйлчилгээ үзүүлдэг нь таалагдсан. Студид авхуулах уран сайхны зураг нь давахгүй даваа шиг санагдаад байгаа юм даа. Яана даа.
 Хуримын дараа ганц үлдэх юм албомь, жаазтай зураг хоёр юм. Dual Zet студийнхан хуримын албомийг Солонгос руу явуулаад ном сэтгүүл шиг сайхан хийгээд өгдөг юм байна. Энэ албомь жоохон үнэтэй тусах байх гэхдээ нэг хийгээд авсан байхад нэг насны эд болно шүү дээ.
Заавал авхуулах ёстой хуримын зургууд гэсэн энэ нийтлэлээс ямар ямар зураг авхуулж болох талаар санаа авч болно. Бороотой үед ямар зураг авхуулж болох вэ гээд бас гоё гоё санаанууд байна лээ. Гадаадуудын зургууд нээх гоё энгийн бөгөөд аз жаргалтай харагдаад, Монголчуудын зурагнууд жоохон дүрд тоглосон юм шиг харагдаада байна лээ. Альфагийн энэ нийтлэл дээр бас хуримын зураг авхуулах pose талаар бичсэн байсан. Би өмнө нь эдгээр линкийг өгсөн ч байж магадгүй шүү, одоо мартсан бөлгөө кк.
Хүмүүсийн хийлгэсэн видео бичлэгийг үзээд, видео бичлэг заавал хийлгэх хэрэгтэй юм байна гэж бодсон. Тухайн өдрийн үйл явдал бүрийг бичиж үлдээнэ гэдгээрээ дурсамжтай.
 
 

Friday, July 19, 2013

Хуримын бэлтгэл -10 буюу Төсөв

Хуримын зардал мөнгө тооцох, төсөв гаргах гэж хүндхэн асуудал байна. Зарим айлууд эцэг эх нь хуримыг нь хийж өгдөг бол зарим залуус өөрсдөө хуримын зардалаа гаргадаг юм билээ. Манай хувьд бол хэдэн талаасаа хамтраад гаргаж байгаа. Бид 200 орчим хүнтэй дундаж хурим төлөвлөж байгаа юм.

Хуримын зардал, төсвийн талаар ганц нэг хуваалцах мэдээлэл гэвэл:

5 жилийн өмнө Монголд 150 хүнтэй бага зэрэглэлийн хуримд 5 орчим сая төгрөг, дунд зэрэглэлийн хуримд 9-10 сая, дээд зэрэглэлийн хуримд 15 орчим сая зарцуулж байсан байна. Хуримын даашинз 130'000-700'000 төгрөг, прокатлавал 50'000-80'000 төгрөг, зурагчин 100'000-аас эхэлдэг байсан байна. (Эх сурвалж)

Энд дурдсанаар бол 2 жилийн өмнө буюу 2011 онд хуримын зардал 2008 оныхоос их өөрчлөгдөөгүй байна лээ. 

Хуримын зардалын ихэнхийг буюу бараг 1/3-ийг хүлээн авалтын зардал эзлэх юм билээ. Миний тооцоолсноор 200 хүнтэй хуримын зардал нэг иймэрхүү гарах юм шиг байгаан:

Хүлээн авалт - 10'000'000
Даашинз - 600'000
Косьтюм - 450'000
Хос дээл - 500'000
Чимэглэл - 750'000
Урилга - 300'000
Бөгж - 500'000
Үсчин, гоо сайхан - 150'000
Хөтлөгч, хамтлаг - 2'000'000
Зурагчин - 800'000

За мэдээж хувцас, бөгж гэх зүйл нь хүний сонирхолоос шалтгаалаад өөр өөр байна л даа.

Энэ нийтлэл дээр хуримын үйл ажиллагааны юун дээр мөнгө харамлахгүй байх болон юун дээр мөнгө хэмнэж болох талаар тун хэрэгтэй зөвлөгөө бичсэн байна лээ. Мөнгө харамлаж болохгүй зүйлсийн тэргүүн жагсаалтанд зурагчин, зураглаач, даашинз орсон байна. Би эхэндээ зургийн чиглэлээр ажилладаг хамаатныхаа дүүгээр зургаа авхуулна гээд зурагчин дээр төсөв гаргаагүй байсан боловч сүүлд нь бодоод мэргэжлийн зурагчин, зураглаач авсан нь зүйтэй юмаа гэж шийдсэн.

Гоолингоо хуримын тухай чиний мэдэхгүй 6 үнэн гэдэг зөвлөгөө өгчээ. Тэдний зөвлөснөөр бол хурим гэдэг их том ажил тул бүгдийг төгс төгөлдөр байлгах гэж өөрийгөө стрессдүүлэх хэрэггүй гэжээ. Угаасаа ямар ч болсон байлаа гэсэн сайн, муу янз бүрийн үг унагах хүн гарч ирж л таарна. Тиймээс сэтгэл санааны бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй юм шиг байгаан.

Хуримын бэлтгэл -9 буюу Ёс заншил

Нэг хэсэг орхигдоод байсан хуримлах ёс заншил эргэн сэргэж, одоо залуус хадаг сүй тавих, хурим найр хийх зан үйлээ дагадаг болжээ. Хуримын ёс заншилын талаар ганц нэг нийтлэл олж уншсанаа дор хуваалцая.

Энэ нийтлэл дээр дурдсанаар дээр үед аав ээжүүд нь шинжиж байгаад хүүдээ эхнэр болгох хүнээ сонгож өгдөг байсан гэнэ. Аргал түүж яваа охины "аргал хомоолоос нь авч ямар үг хэлэхийг нь сонсох" гэх мэтээр шинждэг байсан байх нь. Бэр болгох хүнээ сонгосны дараа эмэгтэйн эцгийнд хүүгийн тал ам сонгох, тамхи нэрэх ёс гүйцэтгэхээр нас тогтсон үр хүүхэдтэй 2-3 хүн явуулж эмэгтэйг гуйлгадаг байжээ.

Монголчуудын ураг барилдах ёсны талаар энд нэлээд дэлгэрэнгүй бичсэн байна. Энд бичсэнээр бол, "...Халх монголчууд хуримын өмнөх заншил, зан үйлд нэлээд сонирхолтой, ёгт бэлгэдэлийн чанартай “ эвийг нийлүүлэгч цавуу, сэвийг дарах хуурай” хүргэх ёс байсан нь хоёр талын ургийн холбоог улам бат бэх болгохын бэлгэдэл болж байжээ. XIX зууны сүүл, XX зууны эхэн үеийн халх ураг төрлийн ёсонд нэг омог яснаас ураг барилдах хориотой байв. Иймд охидоо хүнд өгөх, хөвгүүддээ бэр сонгон ёс төртэй гэрлүүлэхэд холын нутаг орныг ихэд эрхэмлэн “Уул усны ойр нь дээр, ураг төрлийн хол нь дээр” хэмээн хэлэлцдэг байсан нь үүнтэй холбоотой юм."

Хуримлах ёсны талаар бичсэн энэ нийтлэл дээр харин бэрийг анх гэрээс нь авч гарах зан үйл нь их сонирхолтой санагдсан.

"....Үүр цайх үед бэрийг төрхөмийнх нь гэрээс тусгай товлосон ивээл жилтэй хүн авч гарна. Энэ үед бэр үеийн бүсгүйчүүлийн хамт байх ба бэрийг авч гарах гэхэд тэд явуулахгүй гэж, бэр явах дургүй байдал гарган бүснээсээ барилцан зогсох үед хүчээр авч гарсан дүр үзүүлнэ. Ингээд бэрийг авч гэрийг тойроод хүргэн хүү болон дагалт хүмүүс, үдэгсдийн хамт явсаар эцгийнхээ гэрийн гадаа нар дөнгөж гарч байх үед хүргэж ирдэг заншил түгээмэл юм."
Өөр бас нэг нийтлэл дээр:

"...Бэрээ авч ирсний дараа аавын гэрт оруулж бэрд бэлдсэн дээл хувцсыг ємсvvлээд аавын бурхан тахилд мєргvvлж гал асаалгана. Дараа нь цайллага болж буй гэрт орж аав, ээждээ мєргєнє. Ингээд нєхєр галаа асааж, эхнэр нь цайгаа чанаж бурхандаа тавиад дараа нь хадам аав, ээж, ирсэн зочдод єєрєє аягалж барина. Vvний дараа цалин цагаан мєнгєн бєгж солилцон хоёр биенийхээ ядам хуруунд зvvж єгнє. Эхний галыг нєхєр нь асаадаг нь "эцгийн голомтоос гал тасаллаа. Бид хоёр энэ галыг хэзээ ч бєхєєхгvй vvрд авч явна, мєнгєн бєгж солилцдог нь бид нэг хvн мэт гагнагдлаа" гэсэн санааг илэрхийлж буй аж."

Манай хувьд хадаг сүй тавих ёслол маань их инээдтэй. Яасан гэхээр манай аав дуугүй хүн байдаг, хадам аав бас дуугүй хүн. Тэгээд хоёр дуугүй хүн, нэг нь хадаг бариад зогсчихсон, нөгөө нь суучихсан, өөд өөдөөсөө хараад байгаад л байсан гэсэн ккк. Хажуунаас нь хадам ээж үгээ хэлээчээ гээд шивнээд байдаг, хадам аав бүр дуугүй болоод таг болчихсон гэсэн. Манай хадмын талын хувьд хангай нутгийнхан болохоор бэрээ гэртээ авчраад иж бүрэн хувцаслаж өөрийн хүн болгож аваад, гал голомтоо асаалгадаг гэсэн.

Гэрлэх ёслолд хэрхэн бэлдэх, юу юуг анхаарах талаар энд их сайхан зөвлөгөө өгсөн байна лээ.

Thursday, July 18, 2013

Хуримын бэлтгэл -8 буюу Даашинз


Хуримын үеэр сүйт бүсгүйчүүдийн ганц санаа зовууштай асуудал бол өөр юу ч биш зөвхөн хуримын даашинз байгууштай юм билээ. Би уг нь сүйт залуудаа юунд ч оролцохгүй, санаа зовохгүй, харин хуримын өдөр даашинзаа өмсөөд өмнө чинь зогсож байхаа хариуцая гэж хэлж байсан боловч түмэн худлаа юм билээ. Эмэгтэйчүүд бид яадаг билээ дээ? Аль хэдийн буман асуудалд хуруу болоод хошуу дүрцэн явж байгаа юм чинь. Гэтэл одоо миний хурим болоход 7-хон хоног дутуу байхад би даашинзаа сонгоогүй гээл бодчих, аймшгийн!!!


Даашинз сонгох тал дээр ганц нэг туршлага хуваалцая. Хуримын даашинз ерөнхийдөө энэ дээр үзүүлсэн шиг Mermaid, Slender, Empire, A-line, Princess гэсэн 5 янз байдаг юм байна. Сүүлийн үед Mini Style даашинз бас гарч ирсэн юм билээ. Энд холбосон линкүүд рүү ороод үзвэл загвар тус бүрийн онцлог болон ямар хүнд зохимжтой талаар бичсэн байгаа. Мөн Монголд худалдаалагдаж байгаа даашинзнуудыг оруулсан байна лээ. Энэ загварууд дотроо илүү нарийвчлалтайгаар гэвэл ийшээ ороод харж болно. Энд захны хэлбэрээс эхлээд ханцуйны урт богино хүртэл бүх детайлыг үзүүлсэн байгаа. Энэ дор байгаа зурган дээр бас төрөл бүрийн загварын сонголтыг харуулсан байна лээ. Энэ бүгдийг нөгөө хайртай Пинтерест дээрээсээ л оллоо шүү дээ. Зурган дээр дарвал томорч харагдах байхаа.
Монголд хуримын даашинз талаар үнэн сонголт багатай юмаа. Ердөө хэдхэн дэлгүүрт нь хэдхэн төрлийн даашинз байдаг юм билээ. Бэлэн хувцас шиг оруулж ирээд дэлгүүрт тавиад зарж болдоггүй эд болохоор тэгдэг биз. Онлайн дэлгүүр хэд хэд байдаг юм билээ. Brilliance гээд онлайн дэлгүүр даашинзнуудаа Японоос оруулж ирдэг гэсэн. Өмсгөл их жижигтэй юм билээ. Чанар, материал зэрэг бол янзын сайн юм билээ. Энэ доор байгаа шиг галбиртай (загасан-mermaid) загварын даашинз хэд хэд байна лээ.  Монголд ийм загвар нээх их өмсөгддөггүй юм шиг байгаан, хуримын зурагнууд хараад байхад. Тэр утгаараа уг нь гоё санагдсан. Би өмсөж үзсэн л дээ. Даанч намайг сугадаж шатаар дээшээ алхах хүнд маань таалагдаагүй ккк. 
 
ФБ дээр бас нэг "Хуримын даашинз" гээд групп байна лээ. Тэдний даашинзнууд Бээжингээс ирдэг гэсэн. Монголд зарж байгаа хамгийн хямд даашинз л тэр байх. Үнэ нь 280'000-600'000 орчимд байсан. Даанч жоохон сонголт муутай хүмүүс шиг санагдсан. Бэлэн байсан даашинзнууд нь Монгол хүний бие галбир, загварт зохихгүй байгаа юм шиг санагдсан. Гэхдээ хүний захиалгаар авчирдаг гэсэн болохоор цаад хүмүүс нь тийм сонголт ч хийгээд байгаа юмуу мэдэхгүй юм даа. За тэгээд бэлэн зардаг дэлгүүр гэвэл MAXMALL-н дээд давхарт хуримын хувцас зардаг дэлгүүр байгаа. Тэднийх даашинзаа Италиас авчирдаг гэсэн. Гайгүй хэдэн хөөрхөн даашинз харагдсан шүү. Дархан Плазагийн хажууд нэг дэлгүүр байсан. Тэднийх харин сонголт арвинтай юм билээ.
  
 
Би өөрөө нэг иймэрхүү princess style даашинз сонирхоод байгаа. Жижиг биетэй хүнд энэ нь илүү зохих юм шиг байна лээ.  Хуримын даашинзыг чимэх хамгийн гоё зүйл чинь гивлүүр юм байгаа юм шд, миний бодлоор. Би лав урт гивлүүр сонирхож байгаа. Ардаа уртаа унжуулаад, хоёр хөөрхөн охиноор бариулаад явбал сүртэйн бишүү. Манай хоёр дүүгийн ихэр юм шиг хоёр чацуу охид байгаа. Тэр хоёр хуриман дээр эгээгийн хормойг барьж алхана гээд одооноос хөөрөөд байгаа сурагтай хихихи. Тэр хоёрыг ижилхэн хувцаслаад хормойгоо бариулаад алхвал лавтайяа хөөрхөн харагдана. Бас дараа нь ингэж мингэж зураг авхуулбал гоёийм бишүү кк.

 
Хуримын даашинз прокатлах яриа бас гараад байгаа. Гэхдээ нэг л чихэнд таатай сонсогдохгүй байгаа. Найзууд "Хүүе чи даашинзаа хаанаас авсан бэ" гээл асуувал прокатласиймаа гэвэл онцгүй биз дээ. Тэрнээс гадна хүний амьдрал эхлүүлж байгаа чухал үед өмнө нь ямар ч хувь заяатай, ямар ч хүн өмссөн юм өмсөх нь сонин санагдах юм шиг санагдаад байна. Тэгээд ч прокатлах нь тийм ч хямд биш. Даашинзныхаа үндсэн үнэний 1/3 үнэтэй. Тэгээд хуримын өдрөө болон уран сайхны зураг авхуулах гээд 2 өдөр түрээслэвэл 2/3 болчихно. Авсантай эссэн л адилхан л байгааз дээ. Гэсэн шүү янзан бүрийн юм бодоол худалдаж авах гэсэн бодлоо зөвтгөөл байгаа шд ккк. Энэ нийтлэл дээр бас миний санаатай төстэй юм бичсэн байна.
 
Анх би Монгол загварын хуримын даашинз сонирхож байсан болохоор тэр талаар нэлээд судалсан. Энд Торго салоны хуримын даашинзны хэдэн загвар байна лээ. Би яагаад бодлоо өөрчилсөн бэ гэхээр Монгол загварын дээл-даашинз өмссөн үед хуримын зураг нээх гоё романтик болж өгөхгүй юм шиг санагдсан. Тэгээд ч тийм хувцас захиалгаар хийлгэх хамгийн багадаа 700'000 төгрөгөөс эхлэх бөгөөд яг хийлгээд гараад ирэхэд нь таарч таалагдахгүй асуудал гарвал бас хэцүү юм болов уу гэж бодсон. Тэгээл оронд үлгэрийн гүнж шиг цагаан даашинз өмсөхөөр шийдсэн юм кк.
 
Торго салоны даашинз нэг иймэрхүү. Уг нь гоё байгааз.
 
Хуримын гоёл чимэглэл буюу ээмэг зүүлтний талаар минималист үзэл бодолтой байгаа. Жижигхэн мөртлөө хөөрхөн хэлбэр загвартай гоё чамин харагдах зүйл зүүх нь зүйтэй байх. Зарим бүсгүйчүүд хэтэрхий том, нүсэр юм зүүгээд даахин дээр дах гэдэг шиг болцон байдаг юм билээ. Хүн хараад нүд гялбахын оронд, нүд тогтож хараад яасан хөөрхөн гоё юм зүүгээ вэ гэж харж байвал болох нь тэр гэсэн бодолтой хүн байгаамаа. Жижиг ээмэг сонговол, тэр нь цагаанаас өөр тод өнгийн байвал бас тун дажгүй харагддаг юм билээ.
 
Хамгийн зөв, хамгийн гоё хуримын даашинз яаж сонгох вэ гэдэг асуудал бүх сүйт бүсгүйн толгойны өвчин болдог байх. Миний бодлоор, зөв даашинз бол өмсөж үзэхээр л шууд мэдрэгддэг юм билээ. Аль нэг даашинзыг углаад л үзсэн чинь сэтгэлд чинь багтаад, нүүрэн дээр чинь инээмсэглэл тодроод, догдлоод ирвэл тэгээл тэр чинь зөв даашинз чинь мөн шүү дээ кк.
 

Хуримын бэлтгэл -7 буюу Details

Чухал өдөр ойртох тусам санаа зовох асуудлууд улам нарийсдаг юм байна. Анх рестораны захиалга, хувцас, бөгж, урилга гэх мэт тоймтой томоохон зүйлд санаа зовж байсан бол одоо зочдын ширээ хуваарилалт, сүйт залуугийн үс засалт,  сүйт бүсгүйн үс засалт, будалт, гутал, гутлын өсгийний өндөр, гутлын өнгө, хуримын бялууны загвар, захиалга, машин, машины чимэглэл, хуримын арга хэмжээний хөтлөгч, хамтлаг дуучид, зурагчин, зураглаач, сүйт бүсгүйн барих цэцгийн баглаа, ёслолын арга хэмжээнд хэрэглэх сүү, цагаан идээ, айраг, архи, жимс ногоо гээд лист явж өглөө. Пинтерест рүү орж байгаад таалагдсан санаа авах линкүүдээ хадгалаад байгаа. Энэ гадныхан чинь хуримыг чухам утгаар нь хийдэг юм байна. Тэд нартай эн зэрэгцэх гээд яах вэ гэхдээ л хөөрхөн санаа авахаар юмнууд бас байнаа байна.


Энэ дээр үзүүлсэн таймлайнаар бол хуримыг жил, жил хагасын өмнөөс төлөвлөж эхэлдэг гэж байна. Долоо хоногийн өмнө бол сүүлийн бэлтгэл ажлуудыг хийж байх ёстой гэж байшд. За за яахав яахав болох байх. Манай сүйт залуу намайг төгс төгөлдөр хурим хийх гээд хэтэрхий стрессдээд ядаргаанд орчихвий гээл санаа нь зовоод байгаа. Хэд хоног турах дэглэм барьсан чинь аав ээж, хадмууд тэгж байж хуриман дээрээ муужирч унав гэж бүгд санаа зовцгоосон. Ядаргаанд орчихвол бас болохгүй байхаа. Одоо үлдсэн өдрүүдэд өөрийгөө бөөцийлнө өө. Гэж мөрөөдөөл байгаа.
Хуримын гуталны энэ санааг нэг найз маань хэлж өгсөн юм. Иймэрхүү цоглог өнгийн гутал бас уламжлалт цагаан гуталнаас дажгүй харагдах юм шиг байна лээ. За тэгээд таарах жижиг размерийн гутал олно гэдэг нэг том асуудал байна даа. Шинэ жилийн үдэшлэгний гутал авах гэж УБ-н дэлгүүрүүдийг 3 өдөр хэсээд үдэшлэгнээсээ 2 цагийн өмнө нэг гутал олж байсан гашуун туршлагатай хүн дээ би чинь.
 
Энэ бол харин хуримын өдрийн "emergency kit" -д юу байх ёстой талаар зөвлөгөө өгсөн байна. Нээрээ л иймэрхүү жижиг сажиг зүйлийг хэн ч анзаардаггүй болохоор мартаад л явна шүү дээ. Нэг найз хуримынхаа өдөр бүсээ, бра-гаа мартсан энэ тэр гээд яриад байсан. Тиймээс жижиг ажлуудаа бүгдийг нь ойрынхоо хүмүүст хуваарилаад өгөх хэрэгтэйм байна гэж ойлгосон. Багынхаа найзад хамаг чухал арын ажлаа даатгана гэж бодож байгаа. Нэг ёсны "maid of honor" юм шүү дээ.
 
Зурагчин, зураглаач нэлээд чухал юм байна. Эцсийн эцэст үлдэх юм ганц зураг, бичлэг гэжийлээ шүү. Дараа нь сайхан хүн амьтан, үр ач нартаа үзүүлээд сууж байх нь байшд.
Энэ листэн дээр хуримын үеэр зайлшгүй авхуулах ёстой зурагнуудыг бичсэн байна лээ. Листийг жоохон Монголчлоод ийм зурагнууд авхуулна гээд төлөвлөчихсөн байгаа. Харин энэ линкээр орох юм бол хуримын өдөр авхуулах 50 гоё зурагны санаа байгаа. Надад их таалагдсан.
 

Tuesday, July 16, 2013

Хуримын бэлтгэл -6 буюу Бухимдал

Wedding stress gedeg yumand ni orj ehelj baih shig baina. Neg l odor ene breakdown tseg deer irne gej yag medeed baisan yumaa. Heterhii bogino hugatsaand buh yumiig tolovloj hiine gedeg amar baihgui ni medeej baisan. Bolj butej baina geed her udaan setgel huurch yavah ve dee. Genet l bolj butehgui baigaa yum shig sanagdaad, hen ch namaig demjihgui, tuslahgui, oilgohgui, bur gantsaaraaa tenej yavaa yum shig sanagdaad yamar teneg medremj ve.

Onoodor www.pinterest.com orood baahan wedding idea harlaa l da. Minii martsan zondoo olon detail-uud baidag yum baina. Gadgadiin humuus yamar ch ih yum, yamar ch surhii belddeg yum. Gehdee bas ulamjlalaa bodohoor argagui l baih l da. Ted nar har bagaasaa dream wedding moroodoj osdog biz. Gadgadiin wedding plan, wedding detail haraad baih yum bol ooriigoo ulam stress-d oruulah yum shig baina le. Humuus chin yamar aimaar belddeg yum be...bur jiliin omnoos....getel bi geed l nayan yum bodood ehleh yum bile. Onoodor er ni ene site ruu orsonoos bolj ugiin tulj ireed baisan stress-ee ulam tulgaj haysan baih. Oroi gertee ireed hool hiij aria neg joohon taivshirsan. Busdaar bol ch uur hureed ch baigaa yum shig, gomdood ch baigaa yum shig, nudnees nulims garah geed neeh sonin baisan.

Za taivshir taivshir..
 Tomorrow is another day and everything will be fine!

Friday, July 12, 2013

Хуримын бэлтгэл -5

Сайхан наадацгааж байна уу? Би бол наадмын өдөр ч хуримын бэлтгэл хийгээстэй кк. Өчигдөр, өнөөдөр амралтын өдрийг далимдуулж хотод байгаа найзууддаа хуримын урилга тараах ажилд оров. Хэд хоног аймаар их ажилтай, нэлээд ядарсан болохоор энэ 2 өдрийг ашиглаад жоохон амраад авах санаатай. Гэр орноо ч гэсэн цэвэрлэлээ. Сүүлийн өдрүүдэд орой ирж унтаад, өглөө гараад яваад байсан болохоор гэр гэж үнэн аймшгийн болсон байна. Наадмын уур амьсгал орсонгүй наадам дууслаа. Талбай, цэнгэлдэх, Хүй 7 худаг явсангүй. Зурагтаар хальт бөхийн 5,6-н даваа харж найрааны начин яаж төрдгийг харлаа. Харин 7-н даваанд давсан заанууд мундаг байна лэ гээд бөх мэддэг хүн шиг биччихэе кк.
Наадам болж байхад яаж зүгээр байхав гээд хэдэн литр айраг авч уулаа. Нөгөө дэглэмийн сүүлийн өдөр айраг, хорхогонд хорлогдсон л доо. Гэхдээ 6 өдөр 3кг хассан байна лээ. Хурим дөхүүлж байгаад дахиад нэг баринаа.

 
Ирэх жилийн хуримын даашинзны загвар гэнээ. Үнэн тансаг байгааз. 

Tuesday, July 09, 2013

Хуримын бэлтгэл -4

Хуримын бэлтгэл чинь ёстой наян зуун мянган ажил байдаг юм байна. Нэг юм боллоо гэхээр л өөр юм гарч ирээд байх юм. Хэдийн даашинз өмсөж үзэхдээ гутал бас углаж үзсэн юм. Тэгээд өндөр өсгийт өмсөж сураагүй хүн ямар даашинзны хормой чирээд яваад байлтай нь биш гээд өндөр өсгийтэй гутал өмсөе гэж бодсон юм. Нэг иймэрхүү дор зурган дээр байгаа шиг гутал л даа.  
Пээ Бурхан минь энэ өндөр өсгийт чинь дээр нь алхахад ямар хэцүү эд вэ. Юун алхах байтугай би бол дээр нь тогтож зогсож ч чадахгүй юм шиг байна лээ. Өндөр өсгийт өмсөж сурах сургуулилт хийдэг хүн болох гээд нэг шинэ жилээр аваад 4-хөн цаг өмсөөд далд хийсэн өндөр өсгийтийг гаргаж ирээд өмсөөд ажилдаа явсан биш харамсахын дээдээр харамсаж байна. Өдөржин сандалнаасаа босч чадалгүй суулаа. Босч гарч явна гэж худлаа юм байна. Ямар сайндаа өчигдөр гэрлэсэн нөхрийгөө намайг ирж ав гээд дуудаад сууж байх билээ. Манай нөхөр аягүй халамжтай, миний энэ турах, өндөр өсгийт өмсөх гэх мэт элдэв сонин үйлдлүүдийг дэмжиж тусалж байдийн кк.  
 
Уг нь бэрийн гутал гоё байх ёстой гэж бодож байна. Нэг хөөрхөн эвтэйхэн гутал олж өмсөнөө. Яджийхад  стандарт бус, аягүй жижигхэн хөлтэй болохоор таарах гутал олдохгүй үнэн хэцүү. Хүмүүс тоглоом хийгээд, Аз хүүхдийн дэлгүүрээс жоохон охидууд цасан охин болох гэж өмсдөг цагаан даашинз, цагаан дуфл аваач гээд байна лээ :p Хуримынхаа өдөр гутлынхаа уланд ганц бие найз бүсгүйчүүдийнхээ нэрийг бичнэ ээ. Нэр нь арилсан хүн next one to гэрлэж хуримаа хийдэг гэдэг юм билээ. Туркэд л тэгдэг байсан хэхэ. Найзуудынхаа нэрийг арилдаггүй балаар бичиж эдр сахилгагүйтвэл яахуу ккк.
 
Урилга хэвлэлтээс гарсан тул өчигдөр орой гараараа хуримынхаа урилгыг бичив. Бэлэн болсон урилгануудаа багцлаад тал тал тийш нь тарааж эхлэв. Өдөр хоног хурдан өнгөрөөд, big day улам л дөхөөд байх юмаа.     

Monday, July 08, 2013

Хуримын бэлтгэл -3


Өнөөдөр гэрлэлтээ батлуулав.
Ингээд энэ өдрийн байдлаар би гэдэг хүн ганц бие бүсгүй байхаа болидог юм байжээ. Эрэгтэй С.Б, эмэгтэй Н.Н нар 2013 оны 07-р сарын 08-ны өдөр гэр бүл болсныг 2013 оны 07-р сарын 08-ны өдөр иргэний гэр бүлийн байдлын гэрлэлтийн бүртгэлийн ....-рт бүртгэж гэрчилгээ олгов гэж бичсэн байгаа кк. Бүртгэлийн ажилтан нь гэр бүл болсон өдөр асуугаад болдоггүй, өнөөдөр гэсэн чинь анх хэзээ гэр бүл болохоор шийдсэн юм гэж ч байх шиг кк. Хоёулаа ижилхэн өдөр байж болдоггүй юмуу гэсэн чинь болно л доо гээд ижил өдөр бүртгэж өгөв.  Хүн харвал шууд нэг өдөр шийдээд, нэг өдөр бүртгүүлсэн юм шиг инээдтэй л харагдах нь дээ ккк. Бүртгэл бичиж дуусаад гарын үсэг зурсан дараа бүртгэлийн ажилтан за босцгоо гээд өөрөө бас босч зогсож байгаад "За та хоёр гэр бүл боллоо", баяр хүргэе гээд гар барьж гэрчилгээг гардуулж өгдөг юм байна лээ. Тэр хүн их л буянтай ажил хийдэг хүн юмаа. Хүмүүс гэрлүүлнэ гэдэг сайн үйлс биз дээ тэ кк.

Тураах дэглэмийнхээ 4-дэх өдөрт ороод явж байна. Одоогийн байдлаар 3кг хассан байна лээ. Хичнээн өлсөж, хоол идмээр санагдаж байгаа ч гэсэн жин хассан байхаар нь урам ороод гүрийгээд л байгаа. Өдөржин зөвхөн жимс, хүнсний ногоо, цай, лимонтой ус гэх мэт зүйлс идэж байгаа. Мах, гурил, будаа, төмс гэх мэт зүйлс огт идэхгүй байгаа. Өдөр нь ажил ихтэй болохоор тэрэндээ сатаараад нээх өлсөхгүй өнгөрөөд байгаа. Харин орой хүмүүс хоол идээд эхлэхээр идмээр санагдаад хэцүүм билээ. Өчигдөр улаан лооль, өргөст хэмх хоёрыг хэрчээд усанд хийж давс нэмээд буцалгаж байгаад нэг өндөг, жоохон далайн байцаа хийгээд гоё шөл болгож уусан. Эхний өдрийн байцаа, сонгино, луувангийн шөлнөөс гоё амттай юм байна. Байцааны шөл юун уух байтугай, үнэртэхээр муухай санагдаад байдаг юм. Ингээд хоол идэхгүй байсан чинь жирийн үед ямар их иддэг байсан юм бэ гэж бодоод санаа зовох ч шиг кк. Дэглэмээ дууссан ч гэсэн үргэлжлүүлээд хоолондоо анхаарч зөв, эрүүл хооллохыг хичээнээ. Гэтэл одоо наадам дөхөөд наадмын хуушуур, айраг хоёр нүдэнд харагдаж, аманд амтагдаад үнэхээр хэцүү байнаа.

Амралтын хоёр өдрийг гадуур явж гэрийн тавилга харж, байр цэвэрлэж өнгөрүүлэх шив дээ. Тавилганаас гадна хөшиг, гэрлийн бүрхүүл энэ тэр гээд наян янзын ажил байдаг юм байна. Өмнөх байрандаа бүх юм нь бэлэн байранд ирээд суусан болохоор ийм тийм жижиг сажиг юмыг мэддэггүй байж. Гэтэл байр тохижуулах гэж чухам их ажил байдаг юм байна. Хуримын өглөө шинэ гэртээ орж гал голомтоо асаах болохоор одоо хамаг юмыг нь бэлэн болгож тавих ёстой юм гэнэ.

Өчигдөр бас 2 цагийн завсар гаргаад гоо сайхан ороод амжсан шүү. Хуримаас өмнө нэг хоёр удаа ороод нүүрээ сэргээж, засч авах хэрэгтэй гэсэн. Үсчин ч гэсэн орж урьдчилсан байдлаар үсээ янзлуулж, үсчинтэйгээ хуримын засалтаа ярилцаж, бүр туршиж ч үзэх хэрэгтэйм шиг байна лэ. Шууд очоод тэр өдрөө янзлуулна гэвэл "турш-азгүйт" болох байлгүй кк. Нээрээ сониноос хуримын өглөө хадмын талынхан намайг ирж манай гэрээс аваад, нөхрийн гэрт очиж гал голомт асаалгаж, цай чануулдаг гэсэн. Гал голомт асаах гэдэг байранд бодвол цахилгаан зуухны товч дараад болно байх. Харин нэг сайхан цай чанаж сурах юм шүү тэр өдрөөс өмнө кк.

Friday, July 05, 2013

Хуримын бэлтгэл -2

Хуримын бэлэн даашинз туршиж үзсэн чинь ер нь боломжийн юм байна. Тиймээс захиалгаар хийлгэхийн оронд шууд бэлэн даашинз авсан нь амархан юм байна гэж бодлоо. Даанч даашинзан дотроо жоохон шахцалдаад байна, тиймээс яаралтай дэглэм барих ажилд орлоо. Өнөөдөрөөс эхлээд! кк.

7 хоногт 5кг турдаг энэ дэглэмийг өчигдөр олж авсийн. Ердөө жимс, ногоогоор л турдаг гэнэ. Эхний өдөр зөвхөн шөл ба жимс иднэ. Шөлийг 3 сонгино, 3 лууван, бйацаа, 2 амтат чинжүүг усанд хийгээд давс нэмж дунд зэргийн галаар зөөлөртөл нь буцалгаж бэлдэнэ гэж байна. Эхний өдөр шөл, жимснээс гадна чихэртэй ногоон цай, кофе юмуу ус ууж болно.

Ий энэ листийг нь харахаар л шууд өлсөөд эхэлж байх шиг. Би чинь амьдралдаа дэглэм барьж үзээгүй хүн. Бас хоолны өндөр дуршилтай хүн яаж үүнийг давж гарахын байгаа мэдкүйээ. За яахав даашинз минь даашинз минь гээл бодоод өөрийгөө зоригжуулаад байхаас кк.

Аа нээрээ тийм, одоогийн байдлаар ресторан захиалгаа өгсөн, урилгаа хэвлэлтэнд оруулсан амжилттай байх шив дээ. Даашинзан дээр нэлээд тулж ажиллах хэрэгтэй байгаа.

Хуримын өдрийн маршрут гэж нэг юм хийх ёстойм байна. Гэрлэх ёслолын ордноос гараад Гандантэгчилэн хийд орж ном хуруулаад, Мэгжид Жанрайсаг Бурханы хөшөөнд мөргөдөг. Талбай орж Чингисийн хөшөөнд цэцэг өргөдөг. Уг нь дотогшоо ороод 9 хөлт цагаан туганд мөргөвөл бас ёслол төгөлдөр болох юм байна.

Хуримын өдрийн маршрутандаа бас нэг цаг гаргаж үсчин орж, будаг сэргээх цаг багтаах хэрэгтэй гэсэн. Тэгэхээр бас гоо сайхан, үсчингийн захиалга эртнээс өгөх хэрэгтэй болоод байгаа юм. Ингээд бичээд явахгүй бол санаанд ороогүй юмнууд их гарч ирдэг юм байна.

Wednesday, July 03, 2013

Хуримын бэлтгэл

За энэ бичлэгийг бараг таван удаа бичихийг завдаж эхлүүлж байна, дуусгах завдал гарахгүй явсаар байтал үйл явдал өрнөөд дуусах нь кк. Анх найз залуу гэрлэх санал тавьсан дараагаас эхлээд бэр гуйх болон хуримын өдөр товлох, хуримын бэлтгэл ажил эхлүүлэх гээд чухам түмэн завгүй болчихдог юм байна. Ядаж байхад ойрд ажил ихтэй ачаалалтай байхад өдөр нь ажлын хажуугаар интернэтээс даашинзны загвар харах, урилганы дезайн сонгох, хүлээн авалтанд урих зочдын лист гаргах, хуримын бөгжний загвар захиалга, бас болоогүйэ хаа байсан хэзээ ч явах юм байгаан бал сарын аялалын маршрут гаргах гэх мэт наян янзын ажилтай сууж байдаг болсон.

Манай найз залуу ингэхэд өвдөг сөхөрч байгаад "Надтай гэрлээч" гэж гуйгаагүй шд. Харин өвдөг сөхөрч байгаад "Надтай насанд туршид минь хамт амьдрах үнэнч хань минь болооч" гэж хэлсэн кк. Энэ үгийг нэлээд сургуулилсан байх гэж бодож байна кк. Хүн яг ингэж хэлэхээр сэтгэл хөдлөөд уйлмаар болдог юм билээ кк. Дараа нь тэдний гэрийнхэн хаа байсан говь руу 500-600км газар явж очиж манайхаас бэр гуйсан. Бэр гуйгаад л шууд хуримын өдөр товлосон чинь сар хүрэхтэй үгүйтэй хугацаа байгаа юм чинь.

Хурим хийх талаар тийм ч их синдерэлла мөрөөдөлгүй байсан хүн чинь гэнэт хурим хийх болонгуут яахав ийхэв, ямар даашинз гээд сандардаг юм байна. Хуримлагч бүсгүйн зураг хараад ихэнхдээ цагаан хуримын даашинз өмсөж дээ л гэж хардагаас яг ямар загвартай, ямар материал байна вэ гэдгийг цөөхөн тохиолдолд анзаарч хардаг юм шигээ. Тиймээс би хүн хараад цагаан даашинз гээд өнгөрөхөөргүй даашинз өмсөх бодолтой байдаг юм. Хэд хоног нэтээс хайж байж нэг ийм загвар олсон. Маш их таалагдаад байгаа, гэхдээ хийлгэх маань жоохон асуудалтай юм шиг байнаа. Яг сайхан харагдаж байгаа шигээ гарч ирэх эсэхийг сайн мэдэхгүй байна.

Хуримын бөгжний талаар бас нэлээдгүй ярилцлаа. Нэгэнт л насан туршдаа зүүх бөгжөө сонгож байгаа болохоор хэлбэр загвар таалагдсан, хамгийн гол нь чанартай сайн эдэлгээтэй бөгж байх тал дээр санал нийлсэн юм. Тэгээд бас л интернэтээс хайж эхэлсэн дээ. Бөгжний загвар энгийн мөртлөө хүнд шууд хуримын бөгж гэж харагдахаар байвал зүгээр гэж бодоод байгаа. Гэхдээ яагаад ч юм хаан бугуйвч, хатан сүйх зүүх тал дээр тийм позитив биш байгаа.

Гэрлэх ёслолын ордонд өдрөө өгөөд захиалгаа хийчихсэн. Сонирхолтой нь тэд нар гэрлэлтээ батлуулж ирээрэй гэдэг юм билээ. Би чинь тэндээ шууд баталчихдаг юм байх гэж бодсон байхгүй юу кк. Одоо бас дүүрэг дээгүүр явж гэрлэлт батлуулах гээд бөөн ажил гарч ирж байх шиг байна. Бас батлуулах сайн өдөр харах хэрэгтэйм шиг байна. Эцсийн эцэст баахан тэмдэглэлт өдөртэй болж хоцрох юм шиг байна. Гэрлэх санал тавьсан өдөр, бэр гуйсан өдөр, батлуулсан өдөр, хурим хийсэн өдөр, гэртээ нүүж орсон өдөр гэх мэт гэх мэт ккк.

Одоо хамгийн том ажил хүлээн авалтын захиалга хийх байна. Ресторан хайж 3 өдөр л гадуур явлаа. УБ-д цогц үйлчилгээ үзүүлдэг цөөхөн хэдэн газар л байдаг юм байна. Нөгөө хэдийг нь харьцуулж байгаад л нэгийг нь сонгодог байх даа. Ресторанаа олчих юм бол хуримын урилга хэвлүүлэх ажилд орно. Өнөөдөр урилганыхаа загвар дезайныг сонгосон.

За тэр зочдын нэрс гаргах чинь хамгийн төвөгтэй ажил байна. Төсөв хөрөнгөө бодохоор лимитэд байдаг. Зарим нэг урих ёстой ч юм шиг ёсгүй ч юм шиг хүмүүс байна. Сайн танихгүй мөртлөө урих ёстой хүмүүс ч бас байгаад байх шиг. Яахаараа тэр барааг нь хараа ч үгүй хүнийг би хуримандаа урих ёстой байнаа гээд ээждээ хэлээд амжсаан. Гэхдээ хурим найр чинь бидэнд зориулагдсан гэхээсээ илүүтэй ах дүү төрөл саданд зориулагдсан эд юм байна шд.

Хурим дуусаад 8 сар гаргаад бал сарын аялалдаа явж байх юмсаан. Уг нь эхлээд чухал ажилдаа анхаарал хандуулна, бал сараа түр хойш нь тавина гэж тохирсон байсан боловч бас л тэсэхгүй зав чөлөө гарвал судлаад л байгаа. Хоёулаа аялах хоббитой юм болохоор энэ тал дээр их санаа нийлээд байгаа.

Monday, June 10, 2013

Хүүхдийн парк


Бидний төрсөн өдрийг тэмдэглэж Хүүхдийн парк орж өдрийг өнгөрөөв. Ер нь миний хувьд Улаанбаатар хотод очиж цагийг өнгөрөөх хамгийн дуртай газруудын нэг Хүүхдийн парк байдаг юм. Хиймэл нуурын эрэг дээрх кафед нь суух дуртай. Жоохон ч гэсэн усны л хажууд юм хойно Стамбулын далайн эрэгт суудаг байсныг санагдуулаад гоё байдаг юм.

 
Хиймэл нуурын голд байрлах үлгэрийн цайз нь их хөөрхөн. Анх сошиал медиагаар хүмүүс энэ цайзны дэргэд авхуулсан зургаа тавиад байхаар нь гадаадад л байна гэж харж байсан. Морин тойруулга, динозавртай эргэдэг тоглоом, мөргөлддөг машин, гинжит савлуур, камиказе завь гэх мэт гайгүй ч гүй хэдэн тоглоомтой, бас хөөсөн чихэр, попкорн, шорлог зардаг мухлагуудтай. Бонгын ертөнцтэй, спорт пабд нь боулинг, биллард, ширээний хөл бөмбөг гэх мэт тоглоомууд тоглож болно.
Алсыг харагч дээр нь хоёр удаа сууж үзсэн. Бүхээг нь савлаад жоохон аймаар ч гэлээ хэрэндээ л хөөрхөн сэтгэл хөдөлгөм шүү. Хүүхдийн жижиг жижиг тоглоомуудыг нь шинэчилж будаж янзалсан юм шиг байна лээ, өнгөлөг гоё харагддаг. Нэг л харамсалтай юм байна. Тэр нь даанч давчуу, жижигхэн газар шамбааралдуулаад тавьчихсан. Жиргээнийхэн “Хүүхдийн парк” гээд тэмцэлдээд байдаг нь нээрээ л үнэн юм байна. Дээхэн үед их л том хашаатай байдаг байсан санагдана. Одоо тоглоом, тохижолт хөөрхөн болсон хэр нь талбай жижигхэн болохоор тиймхэн байна даа.

Хүн яагаад ч юм тоглож байгаа хүүхдүүдийн хажууд байхаар өөрийн эрхгүй аз жаргалтай болдог юм байна. Хүүхдийн инээд, тоглож буй тоглоомноосоо авч буй сэтгэл ханамж, үнэн сэтгэлээсээ баярлаж хөөрч буй инээд нь бусдад аз жаргал халдаадаг байхаа.