Америкт суугаа эгчдээ бичсэн захидлын хариу

Би Монголд ирсэнийхээ дараа Америкд нэлээд олон жил амьдарсан эгчдээ зориулж Монголын нөхцөл байдал, эргэж ирсэн сэтгэгдэлийнхээ талаар Америкт суугаа эгчдээ бичсэн захидал -1  болон Америкт суугаа эгчдээ бичсэн захидал -2 бичиж байсан юм. Тэр үед миний захианд хариу болгож нэгэн уншигчаас доорх хариу ирж байсан. Сонирхолтой санагдаад блогдоо тавих зөвшөөрөл авсан байсан боловч оруулахаа мартаж явсаар сая л архив дундаас оллоо. Та бүгдэд өөр нэгэн Монголдоо буцаж ирсэн хүний сэтгэгдэлийг сонирхуулая. Энэ захиа 2012 оны 12 сард надад ирж байсан юм. Энэ зуур хэлэхэд Америкд сууж байсан эгч маань нутагтаа бүр мөсөн эргээд ирсэн шүү ;) 

*****************

Жоохон бодит бус санагдлаа. Удаж байгаад ирэхэд онгоцонд Монголчуудаа харахад бүгд яравгар, ганцxан хаалгатай нисэх буудлаар багтаж ядан чихэлдээд, гарах зай үлдээгээгүй чихсэн бөөн хар царай харагдаад, гэрийнхнийгээ олж харахад бүгд жижигхэн болсон харагдаад. Уг нь том унаанд суусан ч тас харанхуй ганцxан замаар сэгсрүүлж ядан яваад, яг л талд яваам шиг, хонины шивтэр хамар нэвт царгиад, гэртээ орох л жаргал байсандаа. Маргааш нь гадуур жоохон явсан хүүе, хаая гэсэн нэг л яарсан ууртай xүмүүс, зам дээр орилсон үглэсэн халтар цагдаа нар, хоорондоо хэрэлдсэн машины жолооч нар, бараг л гутал руу шүлсээ гах түй гэх залуус, дээрээс доошоо нь нэвтэртэл хараад хялалзаx xүүxнүүд, дуртай дургүй мөнгө л харсан үйлчилгээ байxгүй боxь зажилсан xудалдагч нар. Хамгийн амттай хоол ээжийн минь хоол болж, хамгийн найрсаг хүмүүс гэрийхэн л  болсон байдаг. Ажилд ороход сүрхий юм болж аваад, араас босс нь эргүүлж гүйгээд, цалингийн оронд үнэ өсгөцөн юмаа шаxаад, ажлын хүүхнүүд  ам уралдан сонжин яриад, аль өнгөтэй өмсөж зүүхгүй бол хүн биш гэх нь холгүй. Атаа жөтөө, хорон хов ихийг тэсэх нь дайнд явахаас ч хэцүү санагддаг. Бүгд л аягүй баян, тэнд байдаг бүх юм хугацаа нь дуусаад борц болчихсон хэдий ч хэд нугалсан үнээр зарна. Тэнд хүн бараг барьж харагдахгүй үнэтэй унаа xөлxөлдөөд, тэнд олдох нь бэрх аяфон хүн болгон бариад, үнэтэй үнэтэй брэндүүд xулхийг нь ч мэдэхгүй батьчихаад нэг нэгэндээ баярхах хүмүүс. Эцсийн эцэст хэдэн хошин шог үзээд л амьдрал өөрөө хошин шог гэмээр болдог юм да. Хороололд явж байсан хомэлэсс хүүхэд хөгс базаад, цүнx шүүрээд, замын голд гарцан дээр зогсож байсан микротой залуу хөх базаад, би гэдэг хүн жанглидаа дасан зохицохоос аргагүйд хүрсэн үе бий. Номын санд суутал хоорондоо ярьсан хүмүүс, кино үзсэн уйлсан хүүхэд, унтсан залуус. Хөл дээр гишгэчихээд замаа харж яваач малаа гэх эргүү модел маягийн бацаанууд, пабд суутал бүгд тамхи татаж, том том ярьсан жижиг гарууд, тв үзсэн чинь хоорондоо зодолдсон улс төрчид, тэгснээ төд удалгүй гудамжаар дүүрэн алт алт гэсэн согтуу шалдан хүмүүс. Эхний сар эргэн дасах нь битгий хэл ялгааг нь олж хардаг юм. Энэ л нутгийн хүн юм болохоор арайчдээ гэсэн сэтгэлээр гуних, гомдох, уурлах, чамлах зэрэгцэвч миний Монгол гэх Чингисийн цус оргилж, би чадна, би эх орноо хөгжүүлнэ гэж хэсэг боддог юм. Юм нээж ажиллуулья гэтэл баахан хүн орж ирээд ийм газар, тийм газар, тэгснээ нэг авгай орж ирээд бөөн загнаж байгаад хаагаад гараад явах. Мэдэхнээ мөнгө өгөх ёстой байсийм байна лэ. Гаргаж ч өгөөгүй найзууд юу авчрав гэж утас цохин уулзах, тооцоо хийх мөчид бүгд 00 гүйлдэх, хэцүү үе байдаг шд. Тэгээд тэсдэг юмда, давдаг юм, нэг мэдэхнээ дунд нь уусчихсан тууж явдгийм, гэхдээ л....

 

Бүдгэрэн бүдгэрсээр

Мартах гэдэг аймшгийн зүйл байна. Сүүлийн үед бараг өчигдөр хийсэн юмаа өнөөдөр санахгүй шахуу мартуу болжээ. Ямар их юм, ямар чухал юм мартсан болоо гэж бодохоос айх ч шиг.. Хааяа хуучин дэвтэр, хуучин захидалуудаа уншиж үзэхээр огт өөр хүний дурсамж уншиж байгаа юм шиг.  Өөрөөсөө тийм л хөндийрсөн байх гэж. Мартдаг өвчин гэж бодохгүй л байна л даа. Ямартаа ч түлхүүрээ хаана тавьсанаа санаад байдаг юм ;P

Тархи толгой ичээндээ орчихсон унтаж байгаа ч юм шиг.. юунд ч өөрийгөө хүчлэхгүй. Юуг ч санах гэж оролдохгүй. Хамаг сайхан дурсамж бүдгэрэн бүдгэрсээр алга болж өгөх гэж байгаа ч юм шиг.. Миний хамгийн дуртай үг: LIFE IS NOT EVERY BREATH YOU TAKE, IT’S MOMENTS THAT TOOK YOUR BREATH AWAY. Амьдрал гэдэг амьсгалсан амьсгалын чинь тоо биш амьсгаа даран амталсан мөч бүр чинь юм гэсэн утгатай үг. Эргээд харахад амьдрал гэдэг зөвхөн сайхан дурсамжуудын цуглуулга гэдэг нь л үнэн юм шиг.

Өөрийнхөө оюутан үеийг бодож үзээд тэр үед л би өөрийнхөө байж чадах хамгийн сайн хүн байж дээ гэж боддийн. Сайхан бодолтой байсан. Өөрөөсөө түрүүлж бусдыг боддог байсан. Юмны учир начрыг олж, тунгааж боддог тийм л хүн байдаг байсан... эсвэл тэгж боддог байсан. Гэтэл заримдаа эргээд бодохоор ямар тэнэг байсийм дээ ч гэж бодох шиг.. за за мэдэхгүй.. заримдаа тэнэг, заримдаа ухаантай байдаг байсан юм байлгүй дээ.  

Ирээдүйд миний амьдрал яг хоёр хэсэгт хуваагдах юм байна. Гучин наснаас өмнөх үе болон хойдох үе гэж. Тэгээд яг хоёр өөр хүний амьдрал шиг.. сонин юмаа.

Амьдралд зочин

Саяхан би өөрийн гэсэн гэртэй боллоо л доо. Өмнө нь арван хэдэн жил нүүдлийн шувуу шиг улс орон эсвэл нутаг орон хэсч амьдарсан болохоор "гэр" гэдэг ойлголт надад нээх байдаггүй юм. Дотуур байр эсвэл найзуудтайгаа нийлж байр хөлслөх гэх мэтээр оюутны хэдэн жилээ өнгөрөөсөн юм. Монголд ирсэнээс хойш ч ялгаагүй, ажил байдлаас шалтгаалаад аавын гэрээс хол амьдарч эхэлсэн. Миний эд хөрөнгө гэж айл айлд тарааж хаясан хэдэн хайрцаг ном дэвтэр, хувцас хунар л байдаг байлаа. Сая гэртэй болоод эд хөрөнгөө цуглуулдаг хүн болоод нөгөө хэдэн хайрцагаа олж аваад задалж үзсэн чинь бас хүн л болсон хойно овоо их новш цуглуулаад амжчихжээ. Ихэвчлэн турк, англи хэл дээр номнууд болон энд тэнд аялж зугаалж явахдаа цуглуулсан жижиг сажиг дурсгалын зүйлс байна лээ. За тэгээд гэртэй хүн чинь яах вэ дээ, нөгөө хогшилуудаа гаргаад өрчихсөн чинь гэр нь дүүрчихсэн хэхэ. Гэхдээ энэ ч миний ярих гэж байсан сэдэв биш л дээ. Нүүдэлчин биш, суурин болсоноос хойш интернэт, зурагт хөрөгтөөр home decoration сайт, нэвтрүүлэг үзсэн чинь нээх сонин санагдаад эхэлсэн. Энэ барууныхан чинь гэрээ тохижуулах, тухтай амьдралыг яасан ч их хүсэмжилдэг юм билээ. Азийнхан тэгэхэд харин минималистууд... Япон, Солонгосыг хар л даа, хоосон өрөөнд хэдэн гудас хаяал болоо биз дээ. Гэхдээ сүүлд үзсэн хэдэн Со кинон дээр гоё орчин үеийн байшин зөндөө гарч байна лээ. Anyways, тэгээл home decoration нэвтрүүлэг үзэж байлаа л даа. Discovery Home & Health гээд суваг дээр гардаг дэлхийн том том хотуудад хэдэн өөр айлуудаар зочилж, байр засалт, үнэ энэ тэрийг нь харьцуулдаг нэг тийм нэвтрүүлэг.. Парис хотын өөр өөр дүүргүүдэд өөр өөр байшингаар зочилж байлаа. Пээ энэ Францууд чинь ямар ч их тавилга хэрэглэдэг юм бэ. Бараг л байранд нь бөгс эргэх зайгүй тавилга чихээстэй. Эсвэл магадгүй байрууд нь ерөнхийдөө талбай жижигтэй болохоор ч тэгж харагдсан байж магадгүй. Тэд гэрээ том өрөө, жижиг өрөө, гал тогоо, угаалгын өрөө гээд бүр нэг бүрчлэн тохижуулсан байгаамаа. Ямар ч жижиг детайлыг орхигдуулахгүйгээр шүү... тэгээл тэр айлуудыг харжээ байсан чинь гэнэт нээх сонин мэдрэмж төрсөн. Ер нь яах гэж тэгж сүрхий тохижуулдаг ч юм байгаан. Үхэхдээ ямар авсандаа аваад орох биш, эсвэл ямар тэр байшинд нь оршуулах ч биш энэ тэр гэсэн тэрслүү бодол толгойд орж ирсэн. Миний хувьд бол би өөрөө нээх өнгө мөнгөний хүн биш талдаа юм шиг байгаан. Ядаж л мөнгөний шуналтай, эдийн сонирхолтой болох юмсан гэж зөндөө бодсон. Болохгүй байна лээ. Эсвэл болох нас нь болоогүй ч байж магад. Ер нь эцсийн эцэст бид амьдралд зочлоод буцаж байгаа хүмүүс шүү дээ гэж боддог. Үхлийн тухай бодохоор надад нэг том хана шиг санагддаг. Үхэл гэдэг бол "үүнээс цааш амьдрах үгүй" гэж байгаам шиг нэг том хананд тулаад зогсохыг хэлнэ гэж боддог. Тэгээд ч тэр юм уу биет зүйлс миний сэтгэлийг нээх хөдөлгөдөггүй. Би ямар машин унах, ямар хувцас өмсөх эсвэл гэртээ ямар тавилга тавих нээх сонин биш. Харин хамгийн чухал нь миний туулж өнгөрүүлэх "experience" буюу үзэж харах, мэдэх мэдрэх зүйлс байдаг. Тиймээс ч өнөөдөр өөрт байгаа мөнгөөр хоол авч идэх үү эсвэл нэг шинэ газар үзээд ирэх үү гэвэл аягүй бол хоёрдахийг нь сонгоно шүү :)) За тэхдээ бас айл гэр, үр хүүхэд болоод ирэхээр энэ хандлага өөрчлөгдөж магадгүйэ, өөрчлөгдөхгүй ч байж магадгүй кк. Одоо гурвын ард нэг нэмэх гээд явж байна шүү дээ. Тэгэхээр эргээд харахад залуу насаа харамсахгүйгээр сайхан л өнгөрөөсөн гэж боддог. Би өөрийгөө их азтай хүн гэж боддог... гэхдээ бас нөгөө талаас эерэг бодолтой, өөдрөг үзэлтэй хүн болохоор "ертөнцийн таталцлын хууль"-ийн дагуу ижил төстэй зүйлийг өөртөө татдаг ч байж магадгүй. Алдаагүй төгс төгөлдөр юм гэж хаана байх вэ. Харин алдаагаа ямар өнцгөөс харж байгаагаас шалтгаална. Уг нь амьдралыг нээх хүндрүүлж бодохгүйгээр хөнгөн хөөрхөн амьдрах хэрэгтэйм шиг байгаан. Эцсийн эцэст бид чинь зочин төдий шүү дээ. "Why so serious?" тиймүү? ;)

 

Шинэ жилийн дурсамжууд

Сэтгэлд хамгийн тод, хамгийн гоё шинэ жилийн дурсамж 2008 оны шинэ жил юм шиг байна. Шинэ жил гэхээр тэр үе хамгийн түрүүнд санаанд орж ирээд байна. Тухайн үед Шведэд сурч байxдаа амьдрах зардалаа олоxын тулд цагийн ажил хийдэг байсан юм. Тэр нь айлд сонин тараах ажил. Хүмүүс 7 цагт босоод ажилдаа явахын өмнө сонингоо гарчиглахын тулд бид нар шөнө 3-4 цагаас сонингоо тарааж эхлэх ёстой байсан. Миний ажиллаж байсан дүүргийн нэг байрны нэг орцонд өдөр болгон нь зурагтай, зургийг нь татаад авахаар ардаа шоколадтай 12 сарын календер өлгөөтэй байсан. Тэр байрны айлуудад сонинг нь тарааж дуусчихаад гараад явахдаа тэр өдрийнх нь тоог хуулж аваад шоколадыг нь идчихдэг байж билээ хэхэ. Хамгийн эрт тэр орцонд орж байгаа xүн нь би болохоор тэр өдрийн тоо нь шоколадтайгаа байдаг байсан байхаа. Тэд нар бас сонин хүмүүс шүү шоколадыг нь идэхийн тулд бусад өдрийг нь хуулаад хаячихгүй байлгаад л байдаг. Сахилгагүй хүүхдүүд тэр байранд байдаггүй байсан байхаа миний бодлоор кк.

Шведийн зулсар, шинэ жил нээх гоё болдог... айл болгон цонхон дээрээ гэрлэн чимэглэл тавьдаг. Угаасаа өвлийн саруудад өдрийн ихэнх нь харанхуй өнгөрдөг болохоор айлуудын гэрлэн чимэглэл өнгө өнгөөр гэрэлтээд их гоё харагддаг юм. Цахилгаан лаа их хэрэглэдэг. Тэрийгээ цонхон дээрээ тавьчихдаг. Зулсарын дурсамжийг Swedish Christmas бичлэгтээ дэлгэрэнгүй бичсэн байна, тиймээс илгасие кк.

Арван жилд байхад шинэ жилээр ангидаа нийлдэг байж билээ. Xүүxэд бүр гэрээсээ хоол, цай авчраад тэгээд баяраа тэмдэглэдэг байсан. Манай багш бид нарыг ангид баяр тэмдэглэхийг зөвшөөрдөггүй байдаг байсан болохоор нууцаар тэмдэглэдэг байсан. Тэхдээ үдэшлэг дуусах дөxөөд, бялуугаа задлаx болохоор багш руугаа багшийн хамгийн хайртай хоёр шавийг гүйлгээд багшийгаа дууддаг байсан. Ухаан нь хайртай шавь нар нь очвол уурлахгүй гэж тэгдэг байсан байх. Багш ирэхгүй харин ангийнхандаа сайхан баярлаад, эртхэн xариарай гэж хэлээрэй гэдэг байсан. Нэг жил ангийнхаа шинэ жилд оxид нь эрэгтэй хүн шиг хувцаслаж очиж байсан. Манай ангийн охид ер нь их сонин сонин юм санаачилдаг, этгээд хүүхдүүд байсан лда.

Манайх нэг жижигхээн гацууртай. Тэрийгээ засаад цонхон дээрээ тавьчихаад хажууд шанаагаа тулаад хараад сууж байдаг байлаа. Шинэ жилийн орой ээж хэдэн хүүхдүүдээ тойруулж суулгаж байгаад сайхан хоол xийж өгөөд, бэлэг өгдөг байсан. Нэг жил ямар ч байсан шинэ жилээр эмнэлэгт хэвтэж таараад, эмнэлгээсээ оргоод гэртээ харьж он гаргаж байсан. Цэцэрлэгт байхад шинэ жилийн концертонд дандаа он болдог байсан. Цасан охин болдог байсан бол өдийд арай эмэгтэйлэг бас жаахан бүжгийн дөртэй байх байсан болуу гэж боддийн кк. Би лав охиноо их эмэгтэйлэг болгож xүмүүжүүлнэ, цасан охин, гүнж гэх мэт... Бодвол нөлөөлдөг л байлгүй. Манай хоёр дүү нэг нэг охинтой юм. Тэдний нэг нь Рапунзэл, Барби, Үнсгэлжинтэй хүүхэлдэйн кино үзээд өөрийгөө би гүнж гээл нээх хөөрхөн тоглодог. Гэтэл нөгөө нь Маша, баавгай үзэх дуртай, өөрийгөө Маша гээд нэрлэчихсэн. Яг нэг Маша байгаамаа, сахилгагүй гэж жигтэйхэн.

Туркэд шинэ жилийг өргөн тэмдэглэдэггүй болохоор тэндээс гоё дурсамжууд байхгүйэ. Тэнд сурдаг Монгол оюутнууд цугларч шинэ зохион байгуулдаг байсан. Нэг удаа Ази, Европ хоёр тивийн яг голд Босфорус дээр усан онгоцонд шинэ жил тэмдэглэсэн юм байна. Тэр их гоё байсан. Усан онгоц үл мэдэг дайвалзаад, xүмүүс нь согтоогүй хэрнээ өөрсдийгөө согтсон байна гэж бодоод сэтгэл хөөрөл өндөртэй байсан ккк. 

Шинэ жилээр авч байсан хамгийн гоё бэлэг Ром аялах аялал байсан. Шинэ жилийн орой манай найз залуу надад Lonely Planet-n Rome city guide ном бэлгэнд өглөө гэж бодсон чинь доторх газрын зурган дээр байрлах буудлаа тэмдэглээд, 4 сарын дараа онгоцны буудал дээр уулзая, хоёулаа Ром хот явна гэж бичсэн байсан.   

Монголд ирснээс хойш 3 шинэ жил угтжээ. Эхний шинэ жилээр Ядаргаатай шинэ жил гээл төвөгшөөж байлаа. Дараа жил нь бас арай ч гайгүй дасчихсан. Үдэшлэгээс үдэшлэг хэсээд дэрвэж явлаа кк. Компаний шинэ жилийн хамгийн гоё нь багийн мэндчилгээ, сугалаа, оны шилдэг шалгаруулах. Өнгөрсөн жил би нээрээ оны шилдэг ажилтан болсон. Манайхан бараг надаас бусад нь бүгд намайг шалгарсныг мэдэж байсан байхаа. Би л юу ч мэдээгүй, тийм юм болно гэж төсөөлөө ч үгүй сууж байсан болохоор миний нэрийг дуудахад иx гайхаж, баярлаж байсан санагдана. Санагдана гэлээ, яагаад гэвэл энэ хэсгийг л санаад байгаа юм. Тэрнээс цааш яаж босч очоод шагналаа авсан, хэнтэй гар барьсан, хөтлөгч нь миний тодорхойлолтыг юу гэж уншиж байсан гэх мэт зүйлсийг огт санахгүй байгаа юм хэхэ. Гэхдээ оны шилдэг болох гоё юм билээ. Өмнө нь найзуудынхаа дунд жил болгон зохиодог хөгжилтэй "оны шилдэг" -т Оны аялагч, Оны амжилт, Оны онигоонд орсон үгийг хэлсэн хүн, Оны бүтэлгүй дурлал, Оны өөрийгөө олсон (kendine gelisi), Оны өөрийгөө гээсэн (kendinden gecisi), Оны согтуу, Оны гандан бууршгүй, Оны плурал дэтинг, Оны засарсан бүсгүй гэх мэт номинацуудад өрсөлдөж ялалт байгуулж байснаас өөр гавьяа шагнал үгүй нэгэн билээ миний бие. 

Өнгөрсөн жил компаний шинэ жил дээр үзүүлэх багийн мэндчилгээнд гар бие дайчлагдсан. Амьдралдаа хийж үзээгүй тектоник, робот, шафилинг гэх мэт бүжгүүдийг 7 хоногт сурах гэж алиа юм болсон лдо. Ер нь урлагийн жоохон эвсэлтэй байхгүй бол хэцүү юм билээ. Энэ жилийн xувьд олон шинэ жилд орно гэж төлөвлөөгүй болохоор гарцаагүй зам дээр гарч ирсэнд нь л ороод явсан хэр нь 2-3 болцон байх шүү. Xүмүүсийг хараад байхад бараг 10-аад шинэ жилд ороод байх шиг байгаан. Шинэ жилийн үдэшлэгийн уур амьсгал гоё л до. Бүгд сайхан хувцаслаад, хөөрхөн болчихоод, ололт амжилт, сайхан зүйлсийг тэмдэглэж байгаа болоxоор тэр байх. Тэгэхээр л хувцас бурхан, бие чөтгэр гэдэг үнэн байгаам шүү. Сайхан хувцаслахаар нээрээ л настр ороод явчихдаг.  

Гурван жилийн томилолтынхоо сүүлийн жилийн шинэ жилийг сайт дээр угтах нь. Өмнөх хоёр жил амралт таараад эзгүй байсан юм. Сайт дээр угтах шинэ жил гэхээр бас л дурсгалтай шинэ жил болох байх. Говийнхоо тэнгэрт салют буудуулахыг харна гэсэн үг шүү дээ.   

За ингээд үүгээр саатан уншсан бүгдэд ирж буй шинэ оны мэнд xүргье!  

Стамбулын үлгэр by Nomio

Та бүгдэд Турк улсын Стамбул хотын тухай нэг үлгэр яръж өгье. Энэ үлгэрийг би 2006 онд зохиож блог дээрээ тавьж байсан юм. Жоохон найруулаад энд орууллаа, болгооно уу :)

-----

Эрт урьд цагт сүн далайг шалбааг байхад сүмбэр уулыг дов байхад Стамбул нэртэй нэгэн үзэсгэлэнт бүсгүй Хар далайн эрэг дээр амьдран суудаг байжээ. Гоо үзэсгэлэн нь үнэхээр бахдам сайхан бөгөөд дэлхийн улс орон даяар түүний гоо сайхныг магтан дуулдаг байжээ. Тэр үед мөн дэлхийд алдартай хоёр сайхан залуу амьдардаг байжээ. Нэг нь онигор нүдтэй, шар царайтай, хүдэр чийрэг залуу бөгөөд түүнийг Ази гэдэг аж. Нөгөөг нь Европ гэдэг бөгөөд тэрээр цэнхэр нүдтэй, цагаан царайтай, өндөр залуу юмсанжээ. Ази, Европ хоёр маш сайн найзууд байжээ. Тэд ижилдэн үерхэж, тоглож наадан дэвэн дэлхийгээр хэрэн явдаг байжээ. Нэгэн сайхан нартай өдөр тэд Хар далайн эргээр зугаалж яваад далайн эрэг дээр сайхан Стамбулыг олж харжээ. Хоёр найз хоюулаа Стамбулд дурлаж гэнэ. Тэгээд хүчээ үзээд хэн дийлсэн нь Стамбулыг гэргий болгон авъя гэж шийджээ. Адил тэнцүү хүч чадалтай хэн хэнийгээ ялж чадахгүй, өдөр хоног урсан өнгөрсөөр, өнөө хоёр тулалдсаар л байжээ. Стамбул үүнийг нь тэвчиж чадсангүй гэнэ. Тэдний төлөө санаа зовон, гуниглан уйлсаар, уйлсаар, уйлсаар байгаад ус болоод тэр хоёрын дундуур урсаж гэнээ. Ингээд л Ази, Европ хоёр Стамбулын нулимсаар салж, Стамбул хоолойн хоёр талд эрэг болон үлдэж гэнээ. Үүнээс хойш Ази, Европ тив үүсч үзэсгэлэнт Босфорус хоолойгоор тусгаарлагдах болсон юм гэнэ билээ.

Сайхан бүсгүй Стамбулын дурсгалыг хүндэтгэн Босфорус хоолойн дунд "Үзэсгэлэнт бүсгүйн цамхаг" байгуулсан юм гэнэ билээ.

---

Америкт суугаа эгчдээ бичсэн захидал -2

Сайн байна уу?  Алс холын Америк оронд суугаа эгчдээ энэ захиа унших өдрийн мэнд хүргэе!.

Хилийн чанадаас эрдэм ном өвөрлөн ирж эх нутагтаа ажиллаж эхэлсэнээс хойш даруй 3 жил өнгөрчээ. Анх танд энэ захиаг бичиж байхад Монголдоо ирээд эхний өвлөө л өнгөрөөж байлаа. Өөдрөг сэтгэлтэй, шинэлэг соргог байжээ. 3 жил болоод ирэхэд л "соёлын шок" гэдэг зүйлээсээ гарч эхэлдэг юм байна. Одоо би хүмүүстэй яриад суухад харь гаригаас ирсэн юм шиг санагдахаа больсон шүү ккк.

Таны Монгол оронд бороотой хуртай, сонгуультай сонинтой, медальтай баяртай дэлгэр сайхан зун болж байна. Хүн төрөлхтний олимпийн их наадмаас мөнгө, хүрэл медаль авахын зэрэгцээ экс ерөнхийлөгчөө шүүхээр орж ял сонсохыг харлаа. Шинэхэн сонгогдсон УИХ маань цэгцэндээ орох гэж ядаж, улс төр тогтворгүй л байх шиг байна. Гэхдээ би ямар улс төр, эдийн засгийн гайхалтай мэдлэгтэй биш, эдгээрийг хойш нь тавиад мэддэг чаддаг зүйлийнхээ тухай бичиж өгье.

Хэд хоногийн өмнө "Эх орондоо эргэж ирцгээе" гэсэн видео олж үзсэн юм. Тэгээд өөрийнхөө тухай бодлоо л доо. Би яагаад эргэж ирсэн бэ, надад юу нөлөөлсөн юм бол, энэ хүмүүст юу нөлөөлөх бол гээл... Бодоод байхад би бол угаасаа буцаж ирэх нь төрөхөөсөө л тодорхой байсан aжээ. Яагаад гэвэл би их нутаг амьтай хүн байгаа юм. Нэг ах маань намайг жоохон байхад хэлж байсан үг санаанаас ер гардаггүй юм. "Миний дүү нутгаа санаж санагалзаж, нутагтаа тэмүүлж явдаг болохоор нутаг чинь чамайг түшээд чи сайн явах болноо" гэж хэлж байсан юм. Нээрээ эргээд бодоход харийн нутагт өнгөрүүлсэн хэдэн жилд нутаг минь намайг түшиж явсан байх. 

Намайг сурахаар явдаг жил манай нутагт асар том, Эрдэнэтээс ч том зэсийн орд илэрч гээл яриа сонсогдлоо. Тэгж л анх Оюу Толгой гэдэг нэрийг сонсож байлаа. Түүнээс хойш 9 жил сурахдаа төгсөөд юу хийх вэ гэдэг асуултанд ганц л хариулттай байсан. Энэ нь төгсөөд Монголдоо ирж, Говьдоо ирж нөгөө алдарт уул уурхайн компанид ажиллах гэсэн ганц зорилготой болсон. Эргэж ирсээр удалгүй хүссэндээ хүрч энэ төслийн бүтээн байгуулалтанд гар бие оролцох хүндэт завшаан тохиодог юм байна.

Саяхан компанийхаа VP-тай урт замд унаа нийлсэн юм. Тэр хүн миний тухай асууж мэдэж аваад дараа нь надаас асууж байна л да. "Чиний явсан, сурсаныг сонсоход чамд гадаадад илүү их боломж байсан юм бишүү, чи яагаад тэр замыг сонгосонгүй вэ" гэж. Гайхасхийгээд би түүнд ингэж хариулсан "Тийм боломж байсан. Над шиг адилхан гадаадад сурсан өчнөөн олон хүн ч тэр боломжийг сонгоод гадаадад үлдсэн. Харин миний хувьд эргэж ирсэн нь яагаад гэвэл Монголд яг одоо юм хийгдэж байна, бүтээн байгуулалт бий болж, улс орон өөрчлөгдөж байна. Би энэ бүх зүйлд оролцохыг хүсч байна. Үүний нэг хэсэг болмоор байна."

Яагаад яг одоо Монголдоо ирж болохгүй байгаа шалтгааныг ихэнхи хүмүүс нөхцөл байдал бүрдээгүй байна гэж хэлдэг... Хөгжилтэй орнуудад сурч боловсорсон залуус маань уг нь эх орондоо ирээд тэр нөхцөл байдлыг бүрдүүлмээр байгаа юм. Бид өөрсдөө бий болгоё, өөрсдөө түүнийг бүтээе гэж яагаад бодож болдогггүйг би ойлгохгүй байдаг юм. Монголд тэгвэл та нарын "эргэж ирэхийг хүсэх" тэр сайхан нөхцөл байдлыг бүрдүүлэхийн төлөө хэн ажиллах вэ? Тухайн үедээ гадаад явж чадаагүй, одоо болтол гадагшаа хаа ч хамаагүй явж, юу ч хамаагүй хийх юмсан гэж бодох бидний үеийн залуус уу, хуучин нийгэмдээ хуучин үзэл бодолдоо баригдсаар үлдсэн хэдэн хөгшид үү, магадгүй бидний хойч үе дүү нар минь юм болуу? Бидний хойч үе дүү нар маань л тэр сайхан нөхцөл байдал, орчин нийгмийг бий болгож магадгүй юм. Гэтэл тэр үед та буцаж ирээд эх орныхоо эзэн нь болж чадах уу? Танаас дүү нар чинь та тэр үед хаана, юу хийж явсан юм бэ гэж асуувал юу гэж хариулах вэ? Ид сайхан залуу халуун насан дээрээ өөрөө гар бие оролцож, хийж бүтээлцэж чадаагүй тэр зүйлээр та бахархаж чадах уу?

Манай VP надаас бас "Нутагтаа эргэж ирээд төрсөн хамгийн сайхан мэдрэмж юу байсан бэ" гэж асуусан. Мэдээж гэр бүл, аав ээжтэйгээ уулздаг сайхан мэдрэмжээс илүүтэй хамгийн сайхан мэдрэмж гэвэл "нэг тийм" эрх чөлөөний мэдрэмж юм. Би яг тэр мэдрэмжийг үгээр илэрхийлж чадахгүй байна л да. Эрх чөлөөний орон Америкт байдаг шиг эрх чөлөө биш юм шүү. Харийн оронд байхад юу ч хийх чөлөөтэй сайхан байдаг ч гэлээ нэг л юм сэтгэл хүлээд байдаг шүү дээ. Нэг л цээж дүүрэн амьсгаа авч чадахгүй ч байгаа юм шиг. Нэг юм цаанаа л хүлээтэй... Магадгүй бид чинь сэтгэл зүрхээрээ эх орноосоо уяатай байдаг болохоор тэгдэг байх. Ясаа нутагтаа тавина гэдэг үг чухам эндээс л гарсан байх.

Тэгвэл яагаад эх оронтойгоо сэтгэлээрээ уяатай байдаг вэ? "Чи хэн бэ" гэдэг асуултанд бид нэрээ хэлж хариулах ч гэлээ нэр маань дан ганцаараа бидний тухай юуг ч хэлж өгдөггүй шүү дээ. Тиймээс л бид "Би Монгол", "Би Өмнөговийнх" гэх мэт өөрийгөө тодотгож бусдад танилцуулдаг. Хүний нэр, нас тэр хүний тухай их юм хэлж өгөхгүй ч гэлээ гарал үүсэл нь ихийг өгүүлдэг биз дээ? Өөр орны иргэншилд шилжсэн байсан ч л өөрийн өвөг дээдсийн гарал үүслийг хэлдэг шүү дээ. Юу хэлэх гээд байган бэ гэвэл ерөөсөө л би гэдэг чинь Монгол юм байна, Монгол байхгүй бол би гэдэг хүн энэ дүрээр, энэ биеэр, энэ үзэл бодлоор энд заларч байхгүйн байна шүү дэ. Харин эх орон биднийг харж үздэг гэдэгт би итгэдэг. Анх явахдаа жижигхэн уутанд говийнхоо элсийг хийж оёод авч явж байлаа. Өвдсөн үедээ, гэрээ санасан үедээ гаргаж дэрлэж унтдаг байсан. Элстэй уут минь байнга хүйтэн байдаг байсан нь нутгийг минь улам ч их санагдуулдаг байсан. Түүнийг би 9 жил биедээ авч явж байгаад эргэж нутагтаа авчирсан. Одоо тэр элс халуун байдаг болсон.

Би сүүлийн 2 жил хөдөө ажиллаж байгаа болохоор хотын амьдралаас төсөөрсөн байх л да. За тэгээд анхнаасаа ч ямар хотын хүн байсан биш дэ, нэг л дасч өгөхгүй байсан юм. Харин хааяадаа хот орохдоо баяртай байдаг шүү. Улаанбаатар хот зундаа их гоё өнгөлөг болдог. Бороо ороод, өөрийгөө угааж өнгөө засаад, цэцэг цэврүү шиг охид хүүхнүүд хотын гудамжийг чимээд... Монголын залуус ч гэсэн дутахааргүй дээ. 

Тэгвэл хүмүүсийн гомдоллоод байдаг амьдрал чиний хаагуур өнгөрөөд байна гэж асууж магадгүй юм. Замын түгжрэл нэг бол надад тааралддаггүй байх, нэг бол би түүнийг тоодоггүй байх. Хүн юмыг яаж харна тэр чухал гэдэг дээ. Би бол өөдрөг үзэлтэй, өнгөтөөр хардаг хүн болохоор танд муухай зүйлийн талаар бичихгүй байгаа хэрэг. Өөрийнхөө өнгөт ертөнцийг бүтээгээд, өөр шигээ өнгөт ертөнцтэй хүмүүстэй нийлээд явахад тэр өнгөт бөмбөлөг маань томорсоор байгаад Монгол орныг маань хучаад авна даа.

Оюутан байхдаа гадаадад сурч, амьдарч байгаа хүмүүс 5 жилийн дараа биш юмаа гэхэд 10 жилийн дараа Монгол руугаа буцах хандлага бий болно гэдэгт итгэдэг байж билээ. Тэгээд бүгдээрээ буцаж ирээд улс орон маань сайхан хөгжиж дэвшинэ, сайн сайхнаар өөрчлөгдөнө гэж боддог байсан. Тэнгэр заяатай юм чинь Монгол улс минь хөгжинө л дөө. Харин хөгжилд хэн оролцох вэ гэдэг л одоо цаг үед тодорхой болох байх.  

Эцэст нь хэлэхэд би хүмүүсийг эргэж ир гэж дарамт учруулах гээгүйэ. Өнөөгийн ардчилсан нийгэмд хүний хаана ажиллаж, амьдрах нь дурын хэрэг шүү дээ. Хэзээ ч эргэж ирсэн эх орон тань хүлээгээд л авна да.

------

Америкт суугаа эгчдээ бичсэн захидал

Монголдоо ирээрэй

Сайн байна уу? Таны ажил амьдрал сайн биз дэ? Дүү нь Монголдоо ирээд яг хагас жил болж байна. Энэ хугацаанд ямархуу сэтгэгдэл төрсөнөө тантай хуваалцая. Магадгүй Монголдоо ирэх шийдвэрт тань нөлөөлөх байх гэж бодлоо.

Гадаадад олон жил сурч, суурьшиж, амьдарсан хүмүүс яг Монгол руугаа буцах цаг болоод ирэхээр буцах эсэх дээр эргэлзэлд ордог юм шиг бгаан. Би л лав 3 сар бодож явсан байх... Нэг өглөө босоод буцлаа нөгөө өглөө босоод үлдлээ гээд наана цаана болж бодож явсаар байтал нэг өглөө боссон хугацаа тулсан байсан, онгоцны тийз аваал шийдчихсэн. Энэ нь миний хувьд буруу шийдвэр болоогүй гэж би бодож байна. Ямартаа ч ирсэнээс хойш нэг ч удаа харамсаагүй. Ирээд тун удалгүй хүссэн ажилдаа орж чадсан. Мэдээж Монголын амьдралд эргэж дасах гэж багагүй юм болж байгаа, нуух юун.

Монголд өвөл хамгийн хэцүү байдаг гэсэн. Утаа, хүйтэн, зам хальтиргаа гээд л бөөн юм. Гэхдээ энэ гайгүй шүү. Хотын хамгийн утаатай хэсгийн нэгд амьдарч байгаа хэр нь би тэр утааг их амьсгалсангүй. Өглөө, оройд л ажил гэр хоёрын хооронд гадуур явна. Тэхдээ гэрээс гараад 5 алхаад автобусны буудал ороод унаанд суучихна. Угаасаа майр хүйтэн болхоор хамар амаа битүү боогоод л явж бгаам. Утаа үнэрлэх чөлөө алга л гэж бодож байна. Ороолтоороо хамраа битүү боож яв, эсвэл маск зүүх хэрэгтэй ханиад томуу гараад байгаа үед хожно уу гэхээс алдахгүй. Бас гадуур тэнээд утаа амьсгалаад яваад байх шаардлага юун, хар хүйтэнд даарчихна шд. Автобус мавтобус нь хүн ихтэй, хулгай дээрэм гээд аймаар юм сонсогддог байсан. Олуулаа чихэлдэж явах чинь харин дулаахан сайхан юм биш үү. Өглөөд бүр үнэн цоглог байгаам чинь автобусанд ФМ радио хангинаад, зохиолын дуу сонсож явсаар байгаад ажил хүрнэ шд. Такси гэж хогоороо, бас хямдхан. Таксины жолооч нар нь майр найрсаг. Яриа эхлүүлнэ, танилцана, утсыг чинь авна, хувийн жолооч чинь болоё гэнэ. Явсан км-ээс илүүгээр үзэмжээрээ л тооцоогоо хийнэ. Замын хальтиргаа гулгаа гэж санаа зовох хэрэггүй ээ. Бид чинь мөсөн коток орох гэж мөнгө төлдөг байлаа шүү дээ. Энд бол үнэгүй л тоглож байна гээд бодчих хэрэгтэй. Монголд бас аймаар хүйтэн байдаг гээл, Улаанбаатар дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэл гээл. Энэ жил ч угаасаа майр хүйтэн байна л да. Үнэн найраа байхгүй, юу ч өмссөн даарна. Даараад хөл гараа хөлдөөх дөхөөд уйлаад суусан удаа ч бий, нуух юун. Гэхдээ ганц Монгол ч биш энэ жил дэлхий даяар л хүйтэн, цастай жил болж байгаа гээ биз дэ. Харин ч цас зуданд нэрвэгдэж байгаа малчдыг бодохоор би халууцах шиг болоод байгаа.

Монголд бас юмны үнэ аймаар өндөр байна, эдийн засаг миа байна гээл байгаа. Нээрээ гадуур дэлгүүр орох гэхээр л юмны үнэ гэж тэнгэрт хадсан байхиймаа. Гэхдээ юм авж мөнгө үрээд хэрэггүйн билээ, чанаргүй хэрэггүй юмнууд нь олон болхоор авсан эссэн юм болно. Хүмүүсийн цалин бага амьдрал хэцүү байна л гээд байдаг. Гэтэл тансаг байр, сайхан машин хаа сайгүй. Энийг нь аваад байх бэл бэнчинтэй хүмүүс байгаал байгаа юм. Хүмүүс хаанаасаа мөнгө олоод байгааг би ерөөсөө ойлгохгүй байгаа. Амьдрал хэцүү байна гээл хямралд ороод байгаа хүмүүс ч зөндөө, гэхдээ зүгэээрээ тэд нар чинь сайхан шоудаад л сэтгэлээ сэргээчихдэг юм.

Монголын нэг сайхан юм нь залуусын орон болжээ. Хүн амын дийлэнх нь оюутан залуус байна. Юун хөгшин Европ гсн :) Орчин үеийн залуус их сүрхий болжээ. Монголд юм хийж чадаж, амжилтанд хүрч байгаа чадварлаг залуус зөндөө байна. Залуучууд сурах, ажиллахын зэрэгцээгээр хэлний курс, дамжаанд явах, спортоор хичээллэх, соёл урлаг эсвэл олон нийтийн арга хэмжээнд оролцох гээд идэвхитэйгээр амьдарч, цаг заваа зөв боловсон өнгөрүүлдэг юм байна.

Та бид гадаадад амьдрал өнгөрөөж байх хоорондоо Монголд маань амьдрал зогссон мэтээр л боддог. Харин ирээд үзэхэд, мэдрэхэд эзгүй байсан бидний хувьд л амьдрал зогссон байсан болуу гэж бодогдохоор. Монголд хэцүү байна битгий наашаа зүглэ, наанаа байж байгаад хэдэн дүү, ах дүү нараа татаж ав гэж л хэлж байгаа биз дэ хүмүүс? Бүү сонс оо. Та амьдралаа ямар өнцгөөс харж байгаагаараа л шийдвэрээ гаргах хэрэгтэй. "Хэн" эгчийг санаж байгаа биз дэ? Хот руу хөдөөнөөс хоёр охиноо дагуулаад бор зүрхээрээ орж ирж байсан нь саяхан шиг. Өвлийн хүйтэнд Хархорин зах дээр мах зарж амьдрал залгуулж байсан, гэр оронгүй хот тойрч хэдэн удаа нүүлээ дээ. Гэхдээ та тэр эгчийг уйлаад сууж байхыг нь харсан уу? Амьдралд нь болж бүтэж байгаа юм юу ч байхгүй байхад эрч хүчээ хэзээ ч алдаж байгаагүй, инээчихсэн л явдаг байсан. Ямар их сэтгэлийн тэнхээ вэ. Хэзээ ч бууж өгөөгүй. Одоо нэр хүндтэй газар тэргүүний ажилтан болоод явж байна. Тэхээр найдваргүй юм гэж байхгүй л байгааз дэ? Зүтгэвэл юунд ч хүрнэ.

Ажил олдохгүй байх энэ тэр гэж санаа зовох хэрэггүй шүү. Хэдийгээр ажилгүйдэл их байна гээд байгаа боловч ажилд авна гэсэн зар сонингийн хэдэн хуудас дүүрэн л гарах юм. Хэлтэй устай, сурч боловсорсон хүмүүсийг булаацалдаад л ажилд авдаг. Гадаад дотоодын зөндөө олон компаниуд үйл ажиллагаа явуулж, том том бүтээн байгуулалтууд өрнөж байна. Таны ажиллаж байх ёстой ажлын байран дээр гадны хүмүүс ажиллаж байна. Энэ орон зайгаа буцааж авах хэрэгтэй. Эx орондоо ирж хөгжил дэвшилд нь өөрийн хувь нэмрээ оруулах цаг болсон гэж бодож байна. Монголдоо ирээрэй.

Goodbye Sweden!

1 jil 11 sar yamar ch hurdan ongorov doo. Anh 2007 onii 8 sariin 12-nd Sweded yugaa ch medehgui, hun tanihgui, bor zurheeree buuj baisnaas hoish odii hugatsaa ongorood odoo butsah bolson baidag. Swed gartsaangui minii hamgiin durtai (Mongoliin daraah) ornuudiin neg. Endeh baigali, tsag uur, niigem ni nadad taalagdsan. Mongoloos oor gazar amidarya gevel songoh ehnii songolt minii huvid. 2 jil yag harvasan sum shig ongorson, arga ch ugui dee aimaar zavgui baisan yum chin. 3 jiliin hicheeliig 2 jild avaad, 2 davhar ajil hiigeed, zugaalaad bas party-daad... Gehdee anh ircheed ehnii doloo honog oroondoo guniglaj, orondoo uilj ongoruulsen bh. Humuus ni huiten hondii sanagdaad. Turk shig haluun tsustai, dotnosog nyalgamsag humuustei ornoos irj bhad endeh humuus huiten sanagdsan bh. Gehdee odoo bol humuus ni morooroo harin ch amar yum shig, hunii heregt oroltsohgui, oorsdiinhoo zam moroor l huvi huvidaa amidartsgaana. Ehnii jiliin ovol ni arai yadan ond orson yumdag :)) Aimaar huiten, tsastai, tegeed deerees ni odriin 2/3 ni haranhui. Yadaj baihad ter uyed surguulias hol bairand bsan, surguuli ruu duguigaar yavah gej moson deer duguitai bujiglechihej baigaam bishuu. Christmas bolson chin hamag ailuud tsonhon deeree laa asaaj, gerlen chimegleleer baishingaa chimeed, tuuniig ni gadnaas ni harj baysahaas (baysahaasaa iluu ataarhah) oor yumgui. 4;5 sar bolood dulaaraad irsen chin amidrald gerel gegee orj arai gaigui bolov. Naiz nohod ch olontoi bolj, hamtdaa nuuriin ereg esvel park saad yavj zagas bariad esvel picknick hiigeed, daraa ni zunjingaa concert party heseed... Zun ni goy shuu. Odor barag duusna gehgui. Nar 11 tsagt jargav uu ugui yu 03 tsag geed uur tsaichihna. Odor shig gegeetei baihaar untah joohon hetsuu l dee. Noirguidel. Namar buur goy. Bi ugaasaa namart durtai gehdee Swed-iin namar delhii deerh hamgiin goy namar baih. Navch sharlaad gudamjaar neg shar ulaan devsger bolood, tsag agaar haluun ch bish, huiten ch bish, zoolon boroo orood uneheer romantik...
2doh ovol arai neg hunii zeregtei amidrav. Surguulidaa oirhon bairand orj, swed naiz nartai bolj Christmas-g gadna ni bus dotor ni temdeglev. Swed humuusiig ch gesen arai dotno tanih bolomj oldov. Tegeed ch 2-r ulirlaas ehleed diplomiin ajil geed boon zavgui, 2 sar yaj ongorson buu med. 6 sar garsan chin l hamag angiin huuhduud tarj alga bolood, ooroo ch gesen yavah bolchihson suuj baidag... Yavna geheer gunigtai bna uu gej uu? Medehgui ee, odoogoor yavna gej setgel hodlood, bas yavahaasaa omno hiij zohitsuulah boon ajil geed zavgui baigaa bolhoor medersen yum alga l bna. Swed-ees yavj baigaadaa yamar setgegdeltei baigaagaa helj medehgui. Harin Mongoldoo butsna geheer yamar setgegdeltei baigaagaa helj medeh baina. Setgel ondor baigaa :) butsna gesen shiidver gargasandaa ch gesen bayartai baigaa. 9 jil urt hugatsaa, medeej ih yum oorchlogdson baigaa gehdee Mongol minii torson nutag eh oron, Mongoldoo bi setgel hangaluun, jargaltai amidarch chadahgui bol oor haana tegj amidrah ve?

...................

Oortoo...

Onoodor 27 hurlee geheer itgemeerguimaa. Udahgui 28 hurlee. Nogoo 5 jiliin tolovlogoo maani yu boloh ni ve. Huntei suuj, 2 iher huuhedtei boloh zorilgo maani suumreed bh shig bna :)) Namaig tenej yavtal duu nar hadamlaad duusah ni. Egcheesee uritaj huntei suuj bolohgui gej surduulsen chin hunii ug sonsohgui yuma.. Za tegeed odoo tom bolson huuhduud neg yum bodohtoigoo bgam biz. Bi tednii nasan deer 20toidoo ooriigooo tom bolchloo l geed bodoj bla shd. Getel odoo bodohnoo joohon bjee. Odoo ooriigoo tom bolson geed bodoj bgaa ch heden jiliin daraa bas ingej heleed suuj bh biz, joohon bjee geel :)) Yagaad ch odoo hiisen buh alham, avsan buh shidver amidrald tom alham bolno. Ene nasnaas hoish hoyor udaa amidrah bolomj oldohgui. 18-19 nas arai l zaluu, 20-23,24 nas l id turshiltiin nas yum shig. Ooriigoo halti tom bolchloo gej bodood, amihandaa ooriihoo hol deer zogsoh geed... Gehdee goy l doo, ter uyed aldaj endlee ch gesen zaluu bna geed. Surguuli soyol butelguitvel dahiad ehelne geed, hair durlal butelguitvel dahiad uchirna geed, ajil torol gej tolgoi ovdohgui, parttime summer job ene ter gej end tend alim jims tuugeed. Neg yosnii erh choloo yum daa. Tegeed 25,26 hureed ireheer sanaa zovj ehleh yum. Utgagui sanagdaj magadgui gehdee zarimdaa humuus namaig 'gertee hotsorson emegtei' geed sanaa zovj bna gej boddog bh. Bi toohgui l de tuuniig gehdee oor busad toogood bh yum. Ger buliinhen, ergen toirnii humuus geh met. Ug ni ezgui aral deer gantsaaraa amidarch bval hamgiin az jargal ter bh.. Robinzon ah yamar aztai ve. Tee? Ene nasnaas hoish alham bur tom bolno. Aldaa olon gargaj bolohgui. Hen negniig gomdoovol tuunii araas ooroo guniglana. Hen negend hairgui hernee zovhon ter hun sain geed esvel goy amidarna geed ter huntei gerlene. Ugui bol durgui ajildaa zovhon tsalin saitai geed esvel ner hundtei geed nasaaraa ajillah bolno. It sucks. Zarimdaa ireedui neeh gereltei itgeltei sanagdah zarimdaa buur ch tas harahgui l :(( nogoo heldeg shigee amidraliin tentsver gej..

Tegeed tsag hugatsaa yu ch bolgoh yum bgan medehgui shu de. Onoodor end, margaash haana gsn :)) Gehdee minii bodloor bid nar aztai humuus. Ihenh humuusiin uzeeguig uzsen, duulaaguig duulsan, amidraaguig amidarsan gej. Amidrald talarhah heregtei bh.........

Hariin huniig songoh ni

Altargana blog deer ene tuhai bichleg unshaad heden ug nemmeer sanagdlaa. Hariin huntei gerleh bolson shaltgaan ni neg bol hentei ch hamaagui gerleed mongoloosoo garah esvel mongol zaluusdaa itgeh itgelgui bolsontoi holbootoi gene. Minii huvid hairlaad durlaad huseed gerlej baival hen be haanahiin hun be gedeg ni hamaagui gej boddog. Suuliin uyed harin hair durlalaas oor yanz buriin shaltgaanaar hariin huntei gerleh bolson mongolchuud olon bolson shig. Uuniig bi zov gej demjihgui ch gesen bas buruutgahgui. Ted nar uhaangui munhagdaa tiim shiidver gargaj bgaa bus. Medeej bodoj tungaaj uzeed oorsdiinhoo huvid zov gej bodson shiidveree gargaj bgaa. Yamar ard ni sain saihan bolomj bsaar bhad hun oor tiishee zugleed bgaa bish. Hun ehleed ooriinhoo heregtseeg l bodoh hoino gaigui amidral esvel yadaj l ur huuhdee aytaihan osgoy gesen bodol nolooldog biz. Sweded hogshin swed huntei gerleed suurishih gej irsen thai huuhnuud mash olon. Zaluuhan ohid ingej gerlej end irseniihee daraa 2 jil bolood orshin suuh erhee avaad nogoo hogshnoosoo salaad yavah zondoo. Medeej azi l bolsiim hoino tostei tsaraitai l bolsiim hoino thai huuhnuudtei anduuragdah ni bas l tohioldono... minii hamgiin durgui zuil. Nadad bas gadaad huntei suuchihgui yu, amar shd gej heleh hun zondoo taaraldana. Minii bardam zan yund iim zuil tevchihev. Odiig hurtel ooriinhoo hucheer suraad hodolmorlood amidral uzeed irj bolson bhad odoo yagaad hogshin gadaadiin ard nuugdah gej. He zaaval hogshin bh albagagui l dee, hetruulj bna. Minii gants husel ooriinhoo hucheer l hunii zeregtei yavah. Namaig feminist gej heleh humuus zondoo bsan, bgaa ch bh. Herev eregtei hunii tsarai haralguigeer ooriinhoo amidraliig avaad yavah ni 'feminist' bol bi feminist gedeg ni unen. Gehdee bi ooriigoo emegtei huniihee uurgiig martsan, eregteichuudtei temtseldsen feminist bish gej boddog. Emegtei l bolj torson hoino ur huuhed esvel ail geriin uureg geed minii huvid chuhal. Bi 'feminine feminist'.

Hariin huniig songoh bolson oor neg shaltgaan ni mongol zaluustaa itgel aldsaniih gene. Ali ch gazriin zaluus saintai muutaigaa l bna bh. Mongold bgaa amidralaas esvel oir torol tanidag meddeg humuusees harj bhad arhi dars, huurch mehleh geed ar ger nuraah ni zondoo. Humuusiin amidralaas haraad suraltsah heregtei ch bi huvidaa mongol zaluust itgel aldaagui gej boddog. Boddog, yagaad gevel bodit deer medehgui l de. Hichneen minii huvid hun l bol haanahiin hun bh ni hamaagui gesen 'global' setgelgeetei ch gesen dotroo mongol hunteigee l gerlehiig moroodoj yavaa. Magadgui minii taniltsah mongol zaluu namaig gomdooh hun ch bj magad gehdee bi itgeltei bgaa. Unendee suuliin 2 jild gants ch mongol eregtein tsarai haraagui l de. Gehdee l gandan buurshgui oodrog setgeltei yum hoino itgeltei bgaa gsn.

Do you know that sadness slows down life?

I know now... When you are sad life goes slowly. It is like everything around you passes in slow motion. You lose your enthusiasm and will to smile. You feel lost and you dont know where you are going. Your feet can hardly carry you because you are heavier with the weight of your sadness. You walk so slowly, your eyes on the ground. Everything that makes you smile can't make you smile anymore. Like a nice car passing by, a small kid's three wheel cycle parked outside house, a beautiful flower growing by sideroad, an only litten window in a big building... maybe you don't notice them anymore. Or you notice them but you forget that they make you smile. It is even harder when you are with other people becuase they expect you to be happy and you have to put a forced fake smile on your face which makes you feel sad even more. You forget where you put your keys or what you just read in your book. You feel tired without reason and want to sit down and cry everything out. Your tears betray you at the nights or on the road or in the public. You look but you can't see. It is like some unknown clouds curtain your eyes. And then the only consolation is to think that everything could have been worse...